Actrice Ayana Doucouré: ‘Ik ben aan het groeien in het openbaar’

Na drie seizoenen Knokke Off voelt Ayana Doucouré zich eindelijk actrice. Vanaf deze week is ze te zien in de nieuwe Streamz-reeks Zot!, al blijft de onzekerheid wel. ‘Wie weet suck ik en krijg ik al deze rollen om een andere reden?’

Haar naam doet het niet meteen vermoeden, maar veel Belgischer dan Ayana Doucouré kun je moeilijk zijn. Haar kindertijd bracht ze door in de Ardennen en aan zee en onlangs verhuisde ze van Leest, bij Mechelen, naar Brussel. ‘Ik was al langer benieuwd hoe het voelt om in een grote stad te wonen’, zegt ze. ‘Brussel vond ik eerst wat te groot, te eng misschien, maar ik ben blij dat ik er nu toch een gezellig huisje heb gevonden. De voorbije maanden heb ik het druk gehad, waardoor ik de stad nog niet echt heb kunnen ontdekken. Januari wordt normaal rustiger en ik woon samen met vriendinnen die allebei van Brussel afkomstig zijn, ze zullen mij dus wel wegwijs maken.’

Samen met haar zus Faila, die werkt als journalist voor VRT NWS, ging Doucouré twee maanden op reis naar het Indonesische eiland Lombok, de gedroomde surfbestemming. En daarvoor stond ze wekenlang op de set. Voor het derde en laatste seizoen van Knokke Off, waarin ze ook nu weer de rol van Margaux vertolkt, de beste vriendin van Louise Basteyns (gespeeld door Pommelien Thijs), en voor het eerste seizoen van Zot!. Die nieuwe fictiereeks van de makers van Safety First en Hoe zal ik het zeggen? is vanaf deze week te zien op Streamz, en later ook op VTM.

Het verhaal speelt in de middeleeuwen en draait rond de jonge gravin Isabella van Haspengouw (Charlotte Timmers) die na de dood van haar vader de dingen wat moderner wil aanpakken, tot onvrede van zowat iedereen in haar omgeving. Doucouré speelt Marie, de zus van hofnar Diederik (Jens Dendoncker). Als dienstmeid vindt ze onderdak in het kasteel van de gravin. Hoofdrollen zijn er verder ook voor Ruth Beeckmans, Boris Van Severen en Ben Segers.

Maar dus: de middeleeuwen.

Ayana Doucouré: (lacht) Ik weet het, ik had er ook niks mee. Geschiedenis was een van mijn slechtste vakken op school. Maar ik vond het wel echt jammer dat ik toen niet beter heb opgelet, want ik wist er veel te weinig over en het is eigenlijk best een interessante periode.

Ik ben blij dat het is gelukt, want de opnames vielen samen met die van Knokke Off en het zag er eerst naar uit dat ik tussen die twee reeksen zou moeten kiezen. We hebben hard moeten puzzelen, waardoor ik weken aan een stuk van de ene set naar de andere heb moeten rijden. Overdag speelde ik in het kasteel van Laarne een dienstmeid uit de middeleeuwen, in vuile kleren en al, en ’s avonds stond ik in een duur kleedje te draaien in een of andere poepchique villa in Knokke. Schizofreen bijna.

Waarom wilde je deze rol in Zot! zo graag?

Doucouré: Het is mijn eerste comedyrol en ik wilde dat al langer eens proberen. De cast was sterk en ik was een grote fan van Safety First, ik had dus alle vertrouwen in het project. En sowieso heb ik superharde fomo, ik wil zo weinig mogelijk missen. Gelukkig kon ik de switch tussen de twee werelden gemakkelijk maken. Zodra ik van kostuum wisselde, voelde ik me al helemaal veranderen. Maar tijdens de autoritten van de ene naar de andere set dacht ik telkens maar aan één ding: slapen. (lacht)

Ondanks de setting in de middeleeuwen willen de makers van Zot! naar eigen zeggen hedendaagse problemen naar voren brengen. Wat vond je zelf belangrijk om mee te geven aan je personage?

Doucouré: Je hoort mensen vaak zeggen dat ze in het verkeerde tijdvak geboren zijn. Nu weet ik pas echt dat ik in het juiste tijdvak geboren ben. (lacht) Ik hou van TikTok en de hele online wereld, maar ik hou vooral heel veel van de natuur en een avontuurlijk leven. Dat was in de middeleeuwen gewoon niet mogelijk geweest. Voor de meeste mensen was het leven toen keihard. Zeker voor vrouwen, wat de reeks ook duidelijk probeert te maken.

Mijn personage Marie heeft al veel tegenslagen gekend in haar leven, maar toch blijft ze haar dromen en doelen najagen. Je hebt dikwijls maar één iemand nodig die in je gelooft, zoals de gravin in haar geval. Dat kan al een enorm verschil maken. Ik hoop dat de kijkers die boodschap er ook in zien. Maar tegelijk moeten vrouwen natuurlijk ook nog altijd meer gesteund worden van hogerop, door de politiek en andere mensen die echt iets kunnen veranderen. We staan al heel ver, maar het kan zeker nog beter. Als ik alleen nog maar denk aan mijn professionele leefwereld, dan zijn er nog altijd heel weinig rollen voor vrouwen boven een bepaalde leeftijd. Je moet nogal snel een moeder spelen, of anders word je afgeschreven.

In de reeks wordt je personage uitgelachen door twee mannen wanneer ze aangeeft dat ze een plekje bij de kasteelwacht op het oog heeft. Herkenbaar?

Doucouré: Op dat vlak heb ik veel geluk met de sector waarin ik ben beland, denk ik. Acteurs zijn over het algemeen open-minded, heb ik het gevoel. Al mijn mannelijke medespelers waren tot nog toe in ieder geval heel ondersteunend en collegiaal. Maar ik surf ook graag en daar merk ik wel iedere keer dat de mannen bijvoorbeeld de beste plekken in de line-up (de plaats in het water waar surfers wachten op de juiste golf, red.) inpikken. Soms word je verbaal aangevallen, zo van ‘wat doet die vrouw hier?’, en andere keren pakken ze zelfs je golf af, omdat ze ervan uitgaan dat je hem zult missen of het sowieso niet goed zult doen. Echt haantjesgedrag. En best intimiderend, ja.

 ***

Doucouré werd geboren in Londen, ze woonde er tot haar zesde. ‘Ik herinner me nog slechts heel weinig van de stad’, zegt ze. ‘Maar telkens als ik er nu ben, word ik door een of andere geur weer helemaal terug naar mijn kindertijd getrokken. Onlangs nog, toen we voorbij een klein Grieks café kwamen waarlangs we vroeger altijd naar school wandelden. De geur van croissants met kaas herkende ik direct, ik was op slag weer zes. En zo zijn er veel plaatsen in Londen… Ooit wil ik terug, maar dat is nog niet voor nu.’

Haar moeder werkte in Londen als psychologe, haar vader heeft ze nooit gekend. Hij heeft roots in Congo, Senegal en Mauritanië. ‘Als mensen horen dat ik mijn vader nooit heb gekend, volgt er meestal een ‘ocharme’. Maar je kunt niet missen wat je niet hebt gekend, antwoord ik dan altijd. Pas sinds vorig jaar is er iets veranderd en praten mijn zus en ik erover om misschien eens naar Senegal, Mauritanië of Congo te gaan. Ik ben er klaar voor, ik heb die achtergrond misschien wat te lang genegeerd. Ik ben meer en meer nieuwsgierig naar die landen, en ook wel naar onze familie daar.’

Niet alleen de vaderfiguur ontbrak thuis, ook een tv was er niet. De eerste keer dat Doucouré de kracht van televisie voelde was bij het zien van Amika, de Ketnetserie over het gelijknamige witte paard. ‘Tijdens schoolvakanties kwamen we altijd op bezoek naar België en ’s ochtends keken mijn zus en ik dan naar Ketnet, om Nederlands te leren en ons verbonden te voelen met de andere kinderen hier. En omdat ik zelf gek was van paarden, vond ik vooral Amika geweldig.’

Van een leven als actrice droomde Doucouré zelf nooit. Tot ze in het voorjaar van 2020 een mail kreeg van een castingbureau. ‘Ik was in die periode aan het twijfelen of ik verder zou studeren of een lange reis zou maken’, zegt ze. ‘Door corona had ik mijn vakantie in Fuerteventura moeten onderbreken, ik was net terug in België. In die mail vertelden ze dat ze voor een nieuw VRT-programma jongeren zochten, met of zonder acteerervaring, en dat ze me via Instagram hadden opgepikt. Ik was benieuwd, ik ben naar die auditie gegaan en voor ik het wist had ik een rol in die nieuwe serie, Hacked. Als kind besefte ik niet dat acteren een echte job kon zijn. Zeker niet in Vlaanderen. In mijn ogen was het een hobby, naast je echte werk, en zo is het voor mij ook begonnen. In het middelbaar heb ik ook nooit een opleiding woordkunst of drama gevolgd.’

Na Hacked volgden er rollen in Kameleon (Streamz), Red Flag (de allereerste TikTok-serie van de VRT) en Assisen (Play 4), en vooral dus Knokke Off. Dit voorjaar is Doucouré ook te zien in het tweede seizoen van Juliet (VRT 1). Vijf jaar na de mail van het castingbureau is acteren iets geworden wat verdacht veel lijkt op een echte job.

Kun je goed om met kritiek?

Doucouré: In mijn persoonlijk leven heel slecht. (lacht) Maar als het over mijn werk als actrice gaat, lukt dat veel beter. Ik ben er zelfs naar op zoek, denk ik. Ook weer uit onzekerheid. Ik ben hier ook maar ingerold, ik heb nooit punten gekregen op mijn spel. Wie weet suck ik en krijg ik deze rollen om een andere reden?

Denk je dat weleens?

Doucouré: Af en toe ben ik daar onzeker over, ja. Ze willen overal meer diversiteit invoeren en soms vraag ik me af of het daardoor komt. Meer diverse rollen, minder concurrentie als meisje met een donkere huidskleur: dat gevoel. Ik heb dit gesprek al heel vaak gevoerd met vrienden. Als ik zie hoeveel moeite sommige vriendinnen hebben om rollen te krijgen… Ik doe mijn best tijdens audities, akkoord, maar ik heb toch het gevoel dat ik andere kansen krijg dan hen, omdat er bijvoorbeeld een rol is voor een gekleurd meisje en witte actrices daarvoor niet in aanmerking komen. En daarover voel ik me weleens schuldig. Anderzijds: er zijn nog steeds meer rollen voor witte dan voor zwarte mensen, dat evenwicht kan dus nog altijd beter. En ik klaag niet, het is geweldig dat er meer kansen zijn dan vroeger. Maar soms ga ik naar een auditie en weet ik al op voorhand dat er maar twee andere meisjes in de running zijn, omdat wij nu eenmaal de enigen zijn die kunnen gekozen worden.

Omdat die twee andere ook een donkere huidskleur hebben en de rol hoe dan ook naar iemand met een donkere kleur zal gaan?

Doucouré: Exact. En als ik de rol dan heb, denk ik weleens: dju, ik had zoveel liever gehad dat hier vijftig meisjes waren en dat ik dan gekozen was. Dan zou ik veel trotser zijn op mezelf. (zwijgt even) Maar misschien denk ik er te veel over na, en als het past in het verhaal ben ik allang blij. Toen ik meespeelde in Hawa & Adam op Ketnet, werd ik bijvoorbeeld vaak aangesproken door jonge meisjes die op mij leken, en die me vertelden hoe leuk ze het vonden om mij op tv te zien. Ik wil geen rolmodel zijn, maar als jonge meisjes ergens een houvast vinden aan een personage dat ik dan toevallig speel, is dat natuurlijk wel heel fijn.

En voor de rest hoop ik vooral dat er binnenkort een dag komt dat ik eerlijk over mezelf kan zeggen of mijn spel goed is of niet. Nu kan ik dat nog niet. Ik ben het vak nog aan het leren, het is dus normaal. Het is alsof je een nieuwe taal, neem nu Frans, wilt leren en je naar de Franse les gaat. Je hebt een reeks lessen nodig voor je een eerste deftig gesprek kunt voeren. Alleen wordt bij mij elke les opgenomen en uitgezonden, en komt er kritiek op. Ik ben aan het groeien in het openbaar, op beeld, en het is moeilijk om dat uit te leggen aan de mensen die kijken. Die verwachten natuurlijk dat je actrice bént en perfect weet wat je moet doen, terwijl ik eigenlijk nog volop aan het bijleren ben.

Voel je je al wel actrice?

Doucouré: (denkt na) Sinds ongeveer een jaar wel. Ik weet totaal nog niet wat voor actrice ik wil worden, ik wil zoveel mogelijk dingen uitproberen, maar ik heb het afgelopen jaar zoveel kansen gekregen dat er in mijn binnenste iets is veranderd. Eindelijk durf ik te zeggen dat ik actrice ben.

Aan wie ik me spiegel? Dat doe ik eigenlijk niet, ik wil me niet te veel met anderen vergelijken. Maar er zijn natuurlijk wel acteurs en actrices naar wie ik opkijk hier in België. Maaike Cafmeyer bijvoorbeeld, die vind ik fantastisch. Of Ini Massez. Maar ik heb mezelf nog geen einddoel gesteld of zo. Wie weet acteer ik niet eens voor de rest van mijn leven. Ik ben zo nieuwsgierig en dit is ook zo toevallig op mijn pad gekomen, dat ik me goed kan voorstellen dat er ooit wel weer iets anders zal zijn.

Evengoed werk je over vijf jaar in een manege ergens te lande?

Doucouré: Voilà! Ik heb onlangs nog eens een bezoek gebracht aan de manege aan de kust waar ik altijd heb paardgereden en waar ik nu soms nog mensen begeleid die met een paard over het strand willen rijden. De baas liet me weten dat zijn zoon een manege heeft in Brussel. Ik ga die straks eens bellen om te vragen of ik daar kan komen werken in de periodes dat ik niet aan het acteren ben. Nu ik niet meer thuis woon, kan ik maar beter wat bijverdienen. En ik zou daar keigraag de stallen gaan uitmesten, achter de bar werken of mensen gidsen. Vroeger zei ik altijd dat ik dierenarts wilde worden, dit zou een ideale combinatie zijn.

Ben je liever bij paarden dan bij mensen?

Doucouré: Honderd procent. Als ik me vroeger slecht voelde, fietste ik naar de manege om tegen mijn paard te praten. Het klinkt belachelijk, ik weet het, maar ik heb me nog nooit zo op mijn gemak gevoeld bij een mens als bij een paard.

Mijn mama zegt altijd dat ik hoogsensitief ben. Ze is psychologe en wilde mij vroeger altijd analyseren. (lacht) Het hoefde voor mij allemaal niet zo in detail besproken te worden, waarom ik me zus of zo voelde, en daarom zei ik altijd dat ik later paardenfluisteraar zou worden. Omdat ik heel erg geloof in de stille, helende kracht van paarden. Zoals mensen ook best kunnen gaan wandelen wanneer ze zich slecht voelen. (lacht) Nu lijkt het alsof ik als kind al een burn-out had, maar toen we nog in de Ardennen woonden ging ik telkens wanneer ik overprikkeld was in het bos staan. Dan werd ik vanzelf weer rustig.

Hoe gaat dat op een set?

Doucouré: Dat valt goed mee, daar voel ik me meestal zo goed dat ik zelf voor de meeste prikkels zorg. (lacht)

In een oud filmpje hoorde ik je zeggen dat je opgekropte gevoelens in je hebt, die je er zou willen ‘uitspelen’. Wat bedoelde je daarmee?

Doucouré: Vroeger kon ik niet goed praten over mijn emoties, thuis of op school. Ik werd snel kwaad en sloot me dan op in mijn kamer, en als ik verdrietig was, kropte ik het ook veel te lang op. Acteren heeft me hier heel hard in geholpen. Via mijn personages kan ik mijn gevoelens eindelijk uiten. Alleen al de lezingen met je collega-acteurs: dan móét je gewoon babbelen over de emoties van je personage en dus onrechtstreeks ook over die van jou. Sinds ik acteer, ben ik in mijn persoonlijk leven ook veel opener. Pommelien (Thijs, red.) kent me nu al vier jaar en zij zei dat onlangs ook. Ze was mijn tarotkaarten aan het leggen en vertelde tussendoor dat ik veel rustiger, veel zachter was geworden sinds de start van Knokke Off. Ik was altijd wel extravert en sociaal, maar nu kan ik veel beter benoemen hoe ik me voel. Ook voor mezelf. Soms relativeer ik alles zelfs wat te hard, denk ik de laatste tijd. Ik wil nog wel van alles blijven voelen, om dat dan weer te gebruiken in mijn spel.

Nog even: tarotkaarten?

Doucouré: O ja! Pommelien kent het hele kaartenboek van buiten. (lacht) Ik was toen net op liefdesvlak door een zeg maar turbulente fase aan het gaan en met mijn kaarten zat ze er boenk op. Iedereen had eigenlijk het gevoel dat het klopte. Maar net dat is verdacht, zeker?