Ze verschijnen in alsmaar duurdere vormen en de luisteraantallen nemen elk jaar toe: audioboeken palmen stilaan de literaire markt in én slaan steeds explicieter de brug tussen film en literatuur.
‘My feelings will not be repressed. You must allow me to tell you how ardently I admire and love you.’ De iconische liefdesverklaring van Mr. Darcy is al meer dan tweehonderd jaar oud, maar wanneer we Harris Dickinson die woorden horen uitspreken, klinken ze nagelnieuw. Dickinson, de Britse acteur die Nicole Kidman melk liet drinken in Babygirl, hoort bij de meest gevraagde acteurs van het moment en bracht in 2025 zijn debuutfilm Urchin uit. Toch maakte hij nog tijd vrij voor de audioboekadaptatie van Jane Austens Pride and Prejudice, die afgelopen november verscheen op Audible, het populaire audioboekplatform van Amazon. Een ambitieus project: Will Poulter (Midsommar, The Bear), Marisa Abela (Industry), Glenn Close en Jessie Buckley (Chernobyl, Hamnet) spreken de belangrijkste stemmen in, een strijkersensemble zorgt voor de sfeerzetting. Dat pakte goed uit. Deze Pride and Prejudice is een onderdompeling in Austens universum van chique balzalen en diepe verlangens.
Zulke projecten zijn geen uitzondering meer. Regisseur Sam Mendes (1917, Spectre) producete drie audioboeken van Charles Dickens, Lena Dunham, Ben Stiller en Julianne Moore spraken stemmen in voor George Saunders’ Lincoln in the Bardo en Andrew Scott (All of Us Strangers) las The Queen’s Guard in voor Quinn, een platform voor erotische audioboeken. Werd volgens de luisteraars enkel beter met de bluetoothkoptelefoon op.
Voorleestijd
Audioboeken zijn al even aan hun opmars bezig, maar kennen de recentste jaren een opmerkelijke boom. Volgens een recente studie zou 51 procent van de Amerikanen al een audioboek geluisterd hebben. In Nederland is volgens de Stichting Lezen het aantal mensen dat naar audioboeken luistert op tien jaar tijd verdrievoudigd, tot 25 procent in 2025. Spotify, dat sinds 2023 audioboeken aanbiedt aan zijn Premium-abonnees, stelt dat 51 procent van hen al van die dienst gebruik heeft gemaakt, en nam dit jaar voor het eerst audioboeken op in zijn Spotify Wrapped.
Het is niet vreemd dat A-listers als Julianne Moore of Harris Dickinson zich engageren voor dat soort adaptaties. Sinds de coronacrisis werken sterren vaker samen met audiobedrijven als Audible. Eerst vanwege het gebrek aan acteerwerk tijdens corona, daarna omdat het in sommige gevallen lucratiever is dan een eigen geurkaars uitbrengen of een podcast beginnen. En praktischer: wie de juiste apparatuur in huis heeft, kan vaak telewerken. Bovendien hangt er ook een zekere prestige aan stemmenwerk. Viola Davis won in 2023 een Grammy voor het inlezen van haar memoir Finding Me, Ncuti Gatwa was afgelopen november dan weer de grote winnaar van de eerste editie van de Speakies, de Britse awards voor audioboeken en -drama’s. Ook voor uitgevers zijn de voordelen duidelijk: iemand als Meryl Streep, zowat de postergirl van audioboeken, heeft een hondstrouw luisterpubliek.
Film voor de oren
Niet alleen het aanzien van de vorm neemt toe, ook de productiewaarde. De recente Harry Potter-adaptatie is daarin een keerpunt. Nog tot mei lost Audible maandelijks één boek uit de zevendelige reeks. De adaptatie, die het ‘zijn meest ambitieuze project’ tot nu toe noemt, onderstreept de mogelijkheden van wat een big budget-audioboek kan zijn: meer dan tweehonderd acteurs, onder wie Matthew Macfadyen, Keira Knightley, Kit Harington, Hugh Laurie en Leo Woodall, vertolken de meer dan vijfhonderd personages, een zestigkoppig orkest speelt de soundtrack en de geluidstechnologie is die van Dolby Atmos, een surroundsysteem dat doorgaans voor blockbusters ingezet wordt. Daarnaast creëerde de studio zo’n duizend geluidseffecten, waaronder aardappelen op nat grind die de slijmerige handen van dementors moeten nabootsen.
Kletterende theekopjes, zoevende bezemstelen, spelletjes zwerkbal die meer klinken als liveverslaggeving van een potje voetbal: de magie van Zweinstein sluipt rechtstreeks je oren in. Dat is niet alleen indrukwekkend. Het is ook uitstekende reclame voor de ietwat controversiële HBO-adaptatie die er in 2027 aankomt, waarbij J.K. Rowling, die onder vuur ligt vanwege haar anti-trans uitspraken, rechtstreeks betrokken is.
500 procent
Want ook dat is een opvallende vaststelling: film, televisie en audioboeken zijn communicerende vaten geworden. Niet alleen omdat audioboeken met hun geluidseffecten en A-listers expliciet uit dezelfde vaatjes tappen, ook omdat het succes van de ene vorm overvloeit in die van de andere. Spotify liet in december aan Indiewire weten dat zestig van de honderd audioboeken in zijn top 100 boeken waren die verfilmd werden of zouden worden. Meer nog: als een verfilming van een boek verschijnt, nemen de luistercijfers van het audioboek explosief toe. Lois Duncans I Know What You Did Last Summer kon afgelopen zomer zo op 521 procent meer luisteraars rekenen nadat de reboot in de zalen verscheen.
Als een verfilming van een boek verschijnt, nemen de luistercijfers van het bijbehorende audioboek explosief toe.
Alleen: niet elk boek krijgt die prestigebehandeling. Om de toenemende vraag naar audioboeken op te vangen, zoeken uitgeverijen naar goedkopere en snellere manieren om ze te maken. Afgelopen mei kondigde Audible al aan dat het artificiële intelligentie gebruikt om audioboeken in te lezen en te vertalen, waarbij uitgevers kunnen kiezen uit meer dan 100 AI-gegenereerde stemmen in het Engels, Spaans, Frans en Italiaans. Ook Spotify laat sinds vorig jaar AI-audioboeken toe. Beide zien het als een manier om kleinere auteurs een kans te geven, maar stemacteurs spreken van het verlies van een kunstvorm. ‘Ik heb al meerdere, erg sappige seksscènes ingesproken’, reageerde een stemacteur in The Guardian. ‘AI heeft geen idee hoe een orgasme klinkt.’
Afgaande op de lovende recensies op Quinn weet Andrew Scott dat wél. Heel goed, zelfs. Het zijn net die details, het juiste accent op het juiste woord, de goed getimede pauzes, die je tijdens de vaat of het autorijden zo fysiek onderdompelen in een andere wereld dat je het voelt tot in je botten. Daar kan AI niet snel aan tippen.
Filmsterren bij de afwas
Peter Dinklage leest Agatha Christie
De eigenares van een Brits herenhuis legt in verdachte omstandigheden het loodje. Oorlogsveteraan Captain Hastings gaat te rade bij de enige man die kan helpen: Hercule Poirot. Agatha Christies debuutroman The Mysterious Affair at Styles komt meesterlijk tot leven met Himesh Patel, Baby Reindeer-revelatie Jessica Gunning en Peter Dinklage, die voor Poirot zijn slechtste Franse accent bovenhaalt.
3u53, via Audible.
Andrew Garfield en Cynthia Erivo lezen 1984
Andrew Garfield. Cynthia Erivo. Andrew Scott. Tom Hardy. Voor de 75e verjaardag van George Orwells dystopische klassieker verzamelde Audible een indrukkende cast. De soundtrack werd gecomponeerd door filmcomponist Ilan Eshkeri en Matt Bellamy, de frontman van Muse. Tom Hardy (Venom, Mad Max) liet Big Brother nog nooit zo dreigend klinken.
3u27, via Audible.
Jessie Buckley leest Hamnet
Hoort nu al bij de meest verwachte films van 2026: Chloé Zhao’s Hamnet, de adaptatie van Maggie O’Farrells poëtische roman over het liefdesleven van William Shakespeare (Paul Mescal) en zijn vrouw Agnes (Jessie Buckley), en de dood van hun 11-jarige zoon, Hamnet. Na haar Critic’s Choice Award voor beste actrice wordt Buckley genoemd als topfavoriet bij de Oscars. Om maar te zeggen: er is allicht geen geschiktere persoon om de roman voor te lezen.
12u54, via Tinder Press.
Vanessa Kirby leest Dolly Alderton
U weze gewaarschuwd: Andy is het meest sneue personage dat u in lange tijd hebt ontmoet. Hij is een gefaalde 35-jarige stand-upcomedian, is net gedumpt, loopt over van zelfmedelijden en vindt zichzelf alsnog te goed voor zijn ex Jen, omdat ze ‘te veel connectie voelt met honden’. Good Material van Dolly Alderton (Everything I Know About Love) is een millennial romcom die des te geestiger wordt met het stemmenwerk van Vanessa Kirby (The Crown) en Doctor Who-acteur Arthur Darvill.
9u54, via Penguin Audio.
