Mascha Schilinski over ‘Sound of Falling’: ‘Soms geven we onze pijn door zonder het te beseffen’

2026 ruikt nog nieuw, maar daar is de eerste grote film al: Sound of Falling van de Duitse revelatie Mascha Schilinski. ‘Sfeer is veel belangrijker dan woorden.’

Mogen we u warm maken voor een labyrintische, mystieke film van een onbekende Duitse cineaste? Sound of Falling – oorspronkelijke titel: In die Sonne schauen – was de sensatie op het festival van Cannes, won er de juryprijs en staat op de shortlist voor de Oscars.

Mascha Schilinski verweeft de impressies van vier jonge vrouwen in vier verschillende tijdperken in dezelfde afgelegen hoeve in het noorden van Duitsland. Als de muren konden spreken, vertelden ze over misbruik, zelfmoord, verdrukking en verstikkende familiegeheimen.

‘Vijf jaar geleden brachten coscenarist Louise Peter en ik de zomer door op die boerderij in Altmark. Het plan was om elk aan ons eigen project te werken. Die boerderij was al vijftig jaar onbewoond en onaangeroerd. Alle meubelen stonden er nog exact als vroeger. Op de tafel lag een lepel. Je kon bij wijze van spreken zien wat de boer vlak voor zijn dood had gegeten.’

’s Avonds dronken Schilinski en Peter wijn en speculeerden over wie er zoal had gewoond, hoe ze leefden en wat ze hadden meegemaakt. ‘En toen vonden we een honderd jaar oude foto van drie vrouwen. Ze keken recht in de camera en dus recht naar ons. Ze bevonden zich op precies dezelfde plek als wij en de boerderij zag er precies hetzelfde uit. Dat raakte me. Ik herinnerde me ook een idee uit mijn kindertijd: op de plek waar jij iets heel banaals doet, had iemand anders misschien een existentiële ervaring.’

Schaamte

Verder onderzoek leverde niet veel houvast op. ‘We vonden amper wat. In een paar boeken haalden vrouwen idyllische herinneringen op aan hun jeugd en werd Altmark beschreven als een soort verloren paradijs. Maar hier en daar struikelden we over een zeer verontrustende zin of bemerking.’ Zo concludeerde een meisje dat haar leven ‘vergeefs’ was geweest. Over dienstmeiden stond er dat ze ‘onschadelijk’ moesten worden gemaakt voor de mannen. ‘Wat betekent dat? Werden die dienstmeiden gedwongen gesteriliseerd? Waarom moesten ze “onschadelijk” worden gemaakt? We realiseerden ons dat er veel duistere geheimen waren. We hebben lang geprobeerd om er meer over te weten te komen maar we vonden niets. Uiteindelijk hebben mijn coscenarist en ik die leegtes, bijna hallucinerend, zelf ingevuld.’

Door de vier tijdperken voortdurend in elkaar te laten overvloeien, suggereert Schilinski een verwantschap tussen de vrouwen en een onbenoemde nawerking van verzwegen leed. ‘Ons onderwerp is de transgenerationele overdracht van trauma’s. De schaamte kan zo groot worden dat je zelfs op je doodsbed niet wilt terugkomen op wat je is aangedaan. Door niet of enkel verdoezeld te spreken, raken de feiten snel ondergesneeuwd. Herinneringen vervagen. Maar soms geven we onze pijn door zonder het te beseffen.’

Dat is wat ze wilde tonen. ‘Bestaat er zoiets als een collectief lichamelijk geheugen? Het is alsof de personages door hun eigen herinneringen scrollen, op zoek naar een verklaring voor lichamelijke reacties die ze zelf niet begrijpen. Tot sommige zaken heeft het hoofd geen toegang, maar het lichaam wel.’

Spooktaal

Het zijn vooral het formalisme, de macabere schoonheid en de sfeer die Sound of Falling zo bijzonder maken. Schilinski maakt geen films, ze schildert ze. ‘Ik ben iemand met een zeer nauwkeurige visuele en auditieve verbeeldingskracht’, glimlacht ze. ‘Voor mij is de sfeer veel en veel belangrijker dan de woorden. Vanaf het begin was duidelijk dat het geluid cruciaal zou zijn om het naderende onheil aan te kondigen.’

Ze werkte vier jaar aan de film en schreef alles tot in het kleinste detail uit. ‘In het scenario noteerde ik wanneer je gerommel hoort of de wind opsteekt. De vrouwen waren soms als spookachtige wezen door de scènes of ze observeren elkaar van buitenaf.’

Voor de beklemmende, dromerige fotografie rekende ze op haar echtgenoot, Fabian Gamper. ‘We streefden naar een heldere, spookachtige sfeer waarin toch nog iets doorschemert van het verloren paradijs.’ Schilinski wordt in de driehoek Ingmar Bergman / Michael Haneke / Jane Campion gesitueerd, maar zelf noemt ze foto’s haar grootste inspiratiebron. ‘Het oeuvre van de Amerikaanse fotografe Francesca Woodman was cruciaal, net als de manier waarop ons geheugen werkt. Hoe stapelen lagen zich op? Waarom weet je plots niet meer hoe het gezicht van je overleden grootmoeder eruitzag? We probeerden een spooktaal te creëren: alsof er geesten door het huis vliegen. Je kijkt door iemands ogen zonder te weten door wiens ogen.’

De cinefiel heeft er een naam bij om nauwlettend in het oog te houden: Mascha Schilinski.