Jennifer Lee: Een jaar na de release van Frozen hadden we een kortfilm gemaakt, Frozen Fever, en zo merkten we dat we Anna en Elsa misten. We kregen ook veel vragen van fans. Heeft Elsa superkrachten? 'En ze leefden nog lang en gelukkig', wat houdt dat in? Ook wij zaten met die vragen. Daarom hebben we tegen elkaar gezegd: we zijn nog niet uitverteld over hen. We wisten wel niet wat we ons op de hals haalden. Frozen was een succes, maar we wisten op dat moment nog niet dat die film zo zou blijven hangen. Gelukkig konden we die gedachte uit de kamer houden toen we aan het vervolg werkten.

Chris Buck: Het is onze job om goede verhalen te vertellen, niet om de verhalen te vertellen waarvan we denken dat mensen ze willen horen. Zo werkt het niet. We willen zien hoe onze personages sindsdien zijn gegroeid, wie ze geworden zijn. Ik heb dagboeken geschreven als Elsa, monologen gepend, gewoon om te weten: wat is het pad dat ze zullen volgen? Onze songschrijvers Bobby Lopez en Kristen Anderson-Lopez, die ook Let It Go uit de eerste film hebben gepend, hebben hun liedjes ook op die manier geschreven. We zullen zien wat dat oplevert maar ik ben trots op het feit dat we de personages trouw zijn gebleven.

Je moet op een gegeven moment toch door hebben gehad dat Frozen méér dan een hit ook een popcultureel fenomeen was?

Buck: (knikt) Zeker. Ik herinner me dat ik een video opgestuurd kreeg van leden van het Navy-baseballteam die Love Is an Open Door playbackten. Toen dacht ik: dit is uit de hand gelopen. (lacht) Uiteindelijk hebben we die soldaten uitgenodigd naar de Disney-studio. Frozen betekent zoveel voor heel veel verschillende mensen. Het idee van een singalong-versie bijvoorbeeld kwam ook van de bioscopen, niet van ons. Echt overweldigend.

Lee: Ik ben naar een kerstscreening in een afgeladen volle zaal geweest. Mensen zongen niet alleen de liedjes mee. Ze kenden ook de dialogen van buiten. Ik vroeg me af: hoeveel keer moeten die Frozen al gezien hebben? Het is een fenomeen, maar wel een met trage benen. De eerste reactie van veel mensen was: leuke musical over twee zusjes, maar wat moeten we hiermee? Maar daarna is er iets magisch gebeurd.

Die magie heeft zeker deels te maken met de feministische ondertoon van Frozen, die in tune is met de tijdgeest. De veelbesproken academicus Jordan Peterson noemt het zelfs feministische propaganda.

Lee: Een verhaal wordt aangedreven door twee vrouwen, en hop: meteen is het al propaganda. Wel, dát is het probleem, niet Frozen. Met permissie, maar we hebben gewoon authentieke personages bedacht, échte vrouwen bedacht. Ze zijn niet perfect, ze hebben zwaktes. Ze zijn soms heroïsch, soms kwetsbaar en ze hebben vele verantwoordelijkheden. Ik heb dat altijd fascinerend gevonden: vrouwelijke personages worden overgeanalyseerd en overbeoordeeld. Ze moeten perfect zijn voor iedereen, maar perfecte personages zijn saai, dus die maken we niet. Intrigerend dat sommigen daar een politieke agenda in zien.

Buck: Onze personages zijn uit het leven gegrepen. Ik word omringd door sterke vrouwen: Jennifer, mijn vrouw, mijn moeder...

Chris Buck en Jennifer Lee © GF

Toch ben jij, Jennifer, een van de weinige vrouwelijke creatieve krachten in de Disney-hiërarchie. Je bent vorig jaar benoemd tot creatief directeur. Ga je vanuit die positie iets te doen aan de genderongelijkheid?

Lee: Talent is universeel. Het kent sekse noch ras. Talent kent wel drempels, en die trachten we zo veel mogelijk te slopen. Een van de dingen waar we bij Disney naar streven, is alle talent toegang te geven. We willen ruimte creëren waar vrouwen de leiding nemen, en we merken dat dat onze films ten goede komt, dat ze zo complexer en genuanceerder worden. Het tij is aan het keren. Er zijn momenteel meer vrouwelijke regisseurs bij Disney dan mannelijke. Kijk naar Frozen. Mensen weten niet goed wat daarvan te denken. Dat komt omdat het een nieuw soort verhaal is, eentje dat door vrouwen en mannen samen wordt gemaakt, dat evenwichtiger is. Daarom dat ik mijn nieuwe rol (Lee volgde John Lasseter op, die opstapte na beschuldigingen van seksueel wangedrag, nvdr.) zo serieus neem. Ik wil mensen kansen bieden om van binnenuit te groeien, en ik denk dat animatie daar een perfecte plek voor is, omdat je daar de wil tot verandering ook echt voelt.

Door quota op te leggen?

Lee: Ik geloof niet in quota, omdat ik niet wil dat een man het gevoel krijgt dat hij iets niet krijgt omdat ik quota hanteer. We hanteren de fifty-fiftyregel niet. We ontwikkelen en zoeken naar het juiste talent, en dat wordt steeds diverser. Er is nu ook onze streamingdienst Disney+, waardoor we nog meer content hebben, wat nog meer mogelijkheden om je te ontwikkelen betekent. We zeggen niet: ik wil zes zulke mensen en zes zulke. Het is een creatief en organisch proces. Het gaat om risico's nemen. Je zult zien dat uiteindelijk evenveel mannen als vrouwen zullen slagen of falen. Alleen hebben we tot hiertoe vaak de neiging gehad vrouwelijke successen of mislukkingen over te analyseren. Ik kan niet wachten op de dag dat we dat niet meer doen.

Nog een heet hangijzer is culturele toe-eigening. Hoe waak je erover dat niemand je daarvan beschuldigd wanneer je een verhaal vertelt dat zoveel betekent voor het Scandinavische Sami-volk?

Buck: Tijdens ons researchreis hebben we in Noorwegen en Finland veel mensen ontmoet, onder wie ook Sami. Ook hun kinderen zijn gek op Frozen, en ze waren heel open. We hebben zelfs een groep opgericht die de Sami vertegenwoordigde en we hebben intens met hen samengewerkt om er zeker van te zijn dat we niet ongewild iets verkeerds of ongepasts deden.

Lee: We wilden er zeker van zijn dat we wegbleven van hun geloof en tradities en dat we niet pretendeerden de Sami te vertegenwoordigen. We hebben deze keer meer uit Scandinavische folklore en magie in het algemeen geput, uit respect voor de Sami. We wilden een Frozen-wereld creëren, en niet iets wat direct gelinkt is aan Scandinavië.

Frozen II is nu in de bioscoop. Lees ook: Sinds Frozen kijkt Disney anders naar vrouwen. En dat werd tijd.