De Vlaamse cultuursector protesteert al de hele week tegen de besparingen die minister van Cultuur Jan Jambon (N-VA) haar wil opleggen. Vooral de plannen van Jambon om de projectsubsidies met 60 procent te korten, zit haar dwars. Dat bleek dinsdag, tijdens een protestbijeenkomst in de Beursschouwburg, en ook donderdag, toen honderden mensen buiten stonden te manifesteren tijdens de commissie Cultuur en enkele kunstenaars ook de vergadering zelf bijwoonden.

Nu hebben de drie cultuurvakbonden in Vlaanderen - ACV Puls, ACOD Cultuur en ACLVB Non-profit, een stakingsaanzegging ingediend voor de podiumkunsten en de muziek. Daarmee zijn mogelijke stakingen of acties door cultuurhuizen juridisch gedekt en kunnen stakers ook een dagvergoeding krijgen. De aanzegging gaat nu in en loopt voor onbepaalde duur.

Die acties komen er sowieso, zegt Robrecht Vanderbeeken van het ACOD. 'Het S.M.A.K. sloot donderdag al de deuren uit solidariteit en ik hoor bij verschillende andere grote huizen dat ze gelijkaardige plannen hebben. Niet iedereen wil klassiek staken, sommige mensen denken er ook over na om een pamflet te schrijven of een speciale avond te organiseren.' Zelfs denken de vakbonden aan twee heel concrete momenten: 28 november, wanneer minister Jambon terug is uit China en hij een vergadering heeft met het Openbaar Kunstenoverleg (OKO), en 5 december. Dan plant het personeel van de VRT een grote mars van hun eigen gebouwen naar het Martelaarsplein, waar de regering zit, en Vanderbeeken roept ook de culturele sector op om daarbij aan te sluiten.'

Collaboratie

'Het is een historische week voor de cultuursector', zegt hij. 'Vergelijk het met de Franse president Macron die de brandstofaccijnzen verhoogde en zo de gele hesjes het laatste duwtje gaf. Zo hebben die vier miljoen die Jambon wil besparen op de projectsubsidies heel wat in beweging gebracht. Wij willen niet het werk doen dat de regering van ons verwacht, wij willen niet worden ingezet als middel om de Vlaams-nationalistische identiteit te promoten.'

Jambon wil vooral cultuur steunen die internationaal excelleert, maar dat is volgens Vanderbeeken en vele anderen uit de cultuursector een contraproductieve houding. 'Het is geen wonder dat gisteren ook veel gevestigde acteurs zoals Wim Opbrouck en Tom Van Dyck zijn komen protesteren in de commissie. Zij weten als geen ander dat die projectsubsidies nodig zijn om jong talent te laten groeien. Er moet gewoon meer worden geïnvesteerd. Dat Jambon zijn museum van de Vlaamse geschiedenis desnoods door Fernand Huts of Studio 100 laat betalen.'

Vanderbeeken verwijt Jambon zijn frustraties uit te werken op de sector. 'Al sinds de collaboratie zijn de Vlaams-nationalisten gefrustreerd dat de kunsten zich niet plooien naar het nationalisme. Wat hij nu voorstelt, is een pure afrekening.'

Vraag om uitstel

Het Overleg Kunstenorganisaties (oKo), de koepel voor de kunstensector, vraagt intussen om de voorgestelde besparingen on hold te zetten in afwachting van overleg.

'Uit de gecombineerde cijfers blijkt dat de regering op kunstinstellingen, organisaties met een werkingssubsidie en projectsubsidies, 8 procent wil besparen. Meer dan 6 procent dus', zegt Leen Laconte, directeur van het oKo. 'Dat is een forse besparing. Het is niet realistisch om van een sector te verwachten de drastische gevolgen daarvan tegen 1 januari 2020 - dus binnen 6 weken al - door te voeren.'

Het oKo gaat graag in op de uitnodiging van minister Jambon om in gesprek te gaan en hem 'met kennis van zaken te adviseren'. Omdat die gesprekken wel eens een tijdje zouden kunnen duren, stelt de organisatie voor dat de voorgestelde besparingen in het Kunstendecreet 'on hold' worden gezet totdat er een consensus wordt gevonden. 'Er is nood aan grote zorgvuldigheid', zegt Laconte. 'Daarvoor is tijd nodig.'

Een datum voor het overleg wordt momenteel besproken, meldt de organisatie. Het oKo wil daarbij aandacht vragen voor alle kunstdiscplines en iedereen die in de sector werkt. Het wil daarbij ook het belang onderstrepen van alle aanverwante sectoren 'die net als wij getroffen worden door de besparingen en de sectoren die inhoudelijk en economisch met de onze verbonden zijn. Want ook voor onder meer horeca, toerisme, onderwijs en media hebben de besparingen in de kunstensector gevolgen', aldus Laconte.