Minister van Cultuur Jan Jambon (N-VA) heeft donderdag zijn beleidsnota en begroting toegelicht in de cultuurcommissie van het Vlaams Parlement. Het was de eerste keer dat Jambon het parlement toesprak sinds de publicatie van zijn nota afgelopen weekend. Daaruit bleek dat de Vlaamse kunstinstellingen, zoals de Ancienne Belgique en de Singel, de volgende jaren 3 procent moeten besparen. Van de projectsubsidies sneuvelt dan weer 60 procent. De kunstensector reageerde de afgelopen dagen woest. Zo sloot het Gentse museum S.M.A.K. donderdag de deuren uit solidariteit met de jonge kunstenaars, die volgens de culturele sector de kinderen van de rekening dreigen te worden als de projectsubsidies zwaar worden gekort.

Projectsubsidies zijn bedoeld voor initiatieven die beperkt zijn in de tijd. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om een buitenlandse tournee, de creatie van een nieuwe voorstelling of de vertaling van een boek.

Een werkingssubsidie steunt een organisatie structureel over een periode van vijf jaar. De huidige periode loopt nog tot eind 2021.

De zitting werd gevolgd door een pak kunstenaars, onder wie bekende acteurs als Els Dottermans en Wim Opbrouck. Ook buiten stonden mensen te betogen. Door dat protest en omdat het debat in het volledige parlement pas binnen twee weken plaats zal vinden, vroegen enkele commissieleden aan voorzitter Elisabeth Meuleman (Groen) om op zijn minst één tussenkomst per fractie toe te laten. Al snel bleek dat de meerderheidspartijen daarover niet op één lijn zaten. N-VA hield vast aan de afspraak dat er enkel een toelichting voorzien was. Coalitiepartner Open VLD was wél voorstander van een debat. CD&V leek te twijfelen. De meerderheid was dus verdeeld, net als de oppositie: Groen, sp.a en PVDA waren voor een bespreking, Vlaams Belang tegen. Uiteindelijk kreeg elke fractie twee minuten spreektijd toebedeeld na de toelichting van Jambon. In de marge kregen enkele manifestanten uit de kunstensector het aan de stok met Vlaams Belang-parlementslid Filip Brusselmans.

Minister Jambon noemt zijn cultuurbeleid 'een ambitieus project in budgettair moeilijke tijden.' De N-VA'er zou naar eigen zeggen ook liever de subsidies willen verhogen, 'maar de bomen groeien niet tot in de hemel.' Wat hem betreft, mag de kunstensector zelf een alternatieve verdeling van de besparingen voorstellen. 'Ik zal daar dan met open vizier naar kijken', zegt hij.

Jambon verdedigt de zware besparingen op projectsubsidies door te hameren op het tijdelijke karakter van de toelages. 'Er zitten geen loonengagementen bij. We nemen niemand iets af. Er wordt beweerd dat ik creatief talent zou willen fnuiken, maar ik ben het daar uiteraard niet mee eens. Ik wil benadrukken dat in die projectenpot nog steeds 3,5 miljoen euro is. Er is wel nog geld voor projectsubsidies, maar er zal strenger op worden toegezien. Wie echt excelleert, zal nog steeds alle kansen krijgen.'

De minister legt de bal ook in het kamp van de kunstinstellingen, die dus maar 3 in plaats van 6 procent moeten besparen. 'Zij hebben de opdracht om een plaats te geven aan startende kunstenaars. Ik doe een oproep aan de kunstinstellingen om die taak ter harte nemen.' Jambon is naar eigen zeggen 'niet doof' voor de zorgen van de sector: 'Als er weer budgettaire ruimte is, zal ik mijn best doen om de projectsubsidies weer te verhogen.'

Verder legde Jambon de nadruk op het erfgoed en de Vlaamse meesters, die de grootsheid moeten uitdragen die Vlaanderen in zich heeft. Hij herhaalde zijn ambitie om de Vlaamse geschiedenis te ontsluiten in een nieuw museum.

Afghaans borduren

Bij de replieken uit de commissie viel het vooral op dat de regeringspartijen niet helemaal gewonnen zijn voor Jambons plannen. CD&V'ster Karin Brouwers uitte enkele bedenkingen, maar vooral Open VLD-parlementariër Stephanie D'Hose ging hard in het verweer en hoopt naar eigen zeggen op een herziening van de begroting: 'Ware het niet beter geweest om die besparing generiek te spreiden? Misschien hebt u de keuzes die u maakte te vroeg gemaakt. Ik hoop dat u heel snel met de sector in dialoog zal treden.

Marius Meremans (N-VA) benadrukte dan weer dat het nominaal budget voor cultuur niet daalt en dat zijn partijgenoot Jambon ook investeert in onder meer cultureel erfgoed, het Vlaams Audiovisueel Fonds en culturele infrastructuur. 'Beleid voeren is keuzes maken. Je kan debatteren over welke keuzes je maakt, maar je kan niet debatteren over het feit dat je keuzes moet maken. Je moet durven zeggen waar je het geld gaat halen.'

De oppositie was vrij verdeeld tussen de linkse partijen Groen, SP.A en PVDA, die de besparingen hekelden, en Vlaams Belang. Voor die laatste partij nam Filip Brusselmans het woord en hij steunde de besparingen. 'Er zit nog wat vet op de soep in de cultuursector. Ik denk aan links activisme in de vorm van socio-cultureel volwassenwerk of 30.000 euro aan het Afghaans borduren, dat mag er nog uit.' De verontwaardiging van de kunstensector is hypocriet, zegt Brusselmans: 'De Vlaamse identiteit is vies, maar voor het Vlaams belastingsgeld gaan de handjes wel open.'

Staf Pelckmans (Groen) en Katia Segers (SP.A) noemden Jambons beleidskeuzes ronduit fout. 'Het echte probleem is dat er wel geld is, maar u geeft het geld aan de verkeerde zaken, zoals een Vlaams museum', zei Pelckmans. 'Enkel de gecanoniseerde kunst komt in aanmerking. Innovatie en het sociaal verenigingsleven lust u niet. U legt de humus droog. De crème de la crème van onze kunstenaar die hier zit, zij waren ook ooit student. Hun werk, dat is de canon.'

'Het is niet waar dat iedereen moet besparen', vulde Tom De Meester (PVDA) aan. 'Waar is die besparing op de uittredingsvergoeding van politici? Waarom snoeien we niet op uw royaal ministerloon?'