In de nacht van 10 op 11.04 1934 vindt de grootste kunstroof uit de Belgische geschiedenis plaats: het paneel met Johannes de Doper en dat met de Rechtvaardige Rechters verdwijnen uit de Gentse Sint-Baafskathedraal. Dat laatste is tot op de dag van vandaag niet teruggevonden. Van Eycks Aanbidding van het Lam Gods zou nooit nog compleet zijn. In Mysteriejagers worden de feiten gereconstrueerd door Arnout Hauben als geschiedkundige, Thomas Vanderveken als kunstliefhebber, Jacotte Brokken als wetenschapper en Danira Boukhriss Terkessidis vanuit haar liefde voor true crime.
Danira Boukhriss Terkessidis: Niet om het paneel te vinden, wel om het verhaal nog eens volledig uit de doeken te doen. Het Lam Gods is onze Sixtijnse Kapel. Ik vraag me af of wij, Belgen, dat wel genoeg beseffen. Volgens kunstexperts is het één van de grootste en meest indrukwekkende kunstwerken ter wereld. Hordes toeristen komen daar elke dag op af. (In 2024 trok de Sint-Baafskathedraal 1,2 miljoen bezoekers, nvdr) Maar wij vergeten soms de waarde van dat werk.
Wist jij op voorhand al veel over de diefstal?
Boukhriss: Ik moet tot mijn grote schaamte bekennen dat ik Het Lam Gods zelf pas voor de eerste keer in levenden lijve gezien heb tijdens de opnames. Van de diefstal wist ik enkel dat er verschillende complottheorieën rond bestonden en dat er vandaag nog steeds amateurspeurders zijn die het proberen te vinden. Maar het mysterie trok mij aan. Die diefstal is ons spannendste truecrimeverhaal binnen de kunstwereld. Hoe kan een paneel van een meter vijftig hoog zomaar verdwijnen? En er moet toch iemand zijn die er meer van weet, maar de lippen stijf op mekaar houdt?
In het programma word jij opgevoerd als de truecrime-expert.
Boukhriss: Ik wil niet pretenderen dat ik toponderzoeker ben geworden, maar ik voelde wel dat ik me volledig zou kunnen verliezen in het uitspitten van de diefstal. Stel dat VRT me een jaar vrijgeeft van mijn echte job, zie ik me er als amateurspeurder echt in vastbijten en alle mogelijke pistes verkennen. Op een gegeven moment mocht ik spreken met een man die indirect liet uitschijnen dat hij meer weet over de schuilplaats van het paneel. Ik ben er zeker van dat als ik meer tijd had met hem, ik hem zou kunnen kraken. (lacht)
Ik had ook de indruk dat we de Rechtvaardige Rechters terug hadden kunnen vinden, mocht er wat minder amateuristisch gehandeld zijn.
Boukhriss: Exact. Ik stel mij de politie van die tijd voor als Jommeke-personages. Er zijn wel wat fouten gemaakt. Al moeten we de zaak ook wel in de context van 1934 plaatsen, toen er nog geen DNA-onderzoek was bijvoorbeeld. Soms vraag ik me ook af of de verdwijning niet het lot van het paneel was. Ja, bij meer alertheid hadden we het paneel misschien terug, maar dan had Het Lam Gods allicht niet de dezelfde aandacht gekregen vandaag. Het lijkt een beetje alsof het paneel zich heeft opgeofferd om Het Lam Gods de mythische status te geven die het verdient.
Mysteriejagers
Vanaf woensdag 07.01, 20u45 op VRT 1
