Na een interval van zeven jaar kwam Soulwax onlangs op de proppen met All Systems Are Lying, een politieke plaat waarop problematische thema’s van deze tijd, zoals verwarring en desinformatie, tegen wil en dank de songs waren binnendrongen. Ook tijdens een explosief concert in Brussel zorgde dat nieuwe materiaal voor de nodige opwinding.
De podiumopstelling van Soulwax deed stilaan vertrouwd aan. Achteraan bevond zich een in drie compartimenten opgedeelde stalen steiger-met-afdakje waarop drie vaardige drummers (Blake Davies, Victoria Smith en Igor Cavalera) hadden postgevat. Rechts stond de Braziliaanse zangeres Laima Leyton. Links, afwisselend aan machines en bas, oudgediende Stefaan van Leuven. En in het centrum: de vlaggendragers van Soulwax, de broers Stephen en David Dewaele, die aan knopjes draaiden als stonden ze op de brug van de U.S.S. Enterprise uit Star Trek.
Een offscreen-stem meldde dat de vreemdsoortige apparaten onder de fel witte belichting eigenlijk speciaal voor de groep gebouwde MIDI Controllers waren. Er werden synths en computers mee aangestuurd en elektronische klanken mee gegenereerd die de muzikanten ter plekke naar hartenlust konden manipuleren of filteren.
All Systems Are Lying werd vooraf aangekondigd als ‘een rockplaat zonder gitaren’, maar voor wie het debuut van het New Yorkse Suicide uit 1977 al had gehoord was dat niet meteen een big deal. Wél was het een prestatie dat de even minimalistische als dansbare technorock van Soulwax net zo veel power en energie uitstraalde als het werk van, pakweg, Queens of the Stone Age. Het is dus geen toeval dat een recensent hun jongste plaat onlangs omschreef als ‘stonerrock voor Kraftwerkfans’.
Baanbrekers
De Dewaeles zijn sowieso van vele markten thuis. Als 2manydjs staan ze bekend als pioniers van de mash-up en als veelgevraagde meesters van de remix. Met Deewee houden ze er in Gent een eigen studio en platenlabel op na, waar ze zich als mentoren opwerpen van onder anderen Charlotte Adigéry, Bolis Pupul, Marie Davidson en Asa Moto. Ze vermengen muziek en animatie bij Radio Soulwax en schuimen tegenwoordig de wereld af met Despacio, een immersief geluidssysteem dat ze ontwikkelden samen met James Murphy van LCD Sound System. Experimenteren is dus hun tweede natuur: de broers zijn baanbrekers die hun ogen en oren altijd op de toekomst gericht houden.
Al bij al klinkt All Systems Are Lying als een vrij toegankelijke, veelkleurige popplaat. Ze staat vol schroeiende maar catchy nummers die moeiteloos dienst kunnen doen als soundtrack bij een uitbundig feestje. Inhoudelijk stellen de broers Dewaele echter vragen over de aard van een samenleving waarin alles verschuift, leugen en waarheid steeds moeilijker te onderscheiden vallen en democratische verworvenheden op de helling komen te staan. De conclusie is dat systemen – ideologische of technologische – niet langer te vertrouwen zijn en we steeds moeilijker grip krijgen op de werkelijkheid. Hot Like Sahara, de song over de klimaatcrisis waarmee het concert in de Hallen van Schaarbeek werd afgetrapt, sprak in dat verband al boekdelen.
Zoals verwacht steunde de setlist in ruime mate op het in oktober verschenen All Systems Are Lying, maar Soulwax diepte ook regelmatig nummers op uit oudere platen als From Deewee (pulserende knallers als KracK, Do You Want to Get Into Trouble? en Missing Wires) of Nite Versions (I Love Techno, Another Excuse). Tussendoor smokkelde Soulwax allerlei verwijzingen naar de populaire cultuur zijn universum binnen, met covers van Fun Boy Three (Hope, Faith and Charity), Samantha Fu (Theme From Discotheque) en Telex (Moskow Diskow).De groep gunde het publiek geen enkele adempauze: alle nummers werden, als in een suite, zonder onderbreking aan elkaar gelast, waardoor het leek alsof de groep één lange medley speelde, waarin heden en verleden versmolten tot een verrassende nieuwe synthese.
Opzwepend
In de aanloop naar Polaris kregen we een striemende solo van de drie drummers geserveerd. Run Free klonk kolkend en dynamisch, het overrompelende, robot-achtige Idiots in Love was gebouwd op schurende synthriffs die The Stooges naar de kroon staken. Het gedreven New Earth Time, geïnspireerd door een wetenschapper die een dag niet langer in uren maar in graden wilde meten, biepte en bliepte en het sombere Gimme A Reason (‘If you can’t flip the script, why even care? / Something seems broken beyond repair’) klonk als een radiohit met apocalyptische dimensies.
Naar het einde toe plukte Soulwax nog enkele nummers uit Any Minute Now. Miserable Girl, E Talking en NY Excuse klonken één voor één opzwepend en opwindend, met lang uitgesponnen instrumentale passages die uitmondden in een zinderende climax. De toegiften waren voorbehouden aan False Economy (over het dictaat van algoritmen en ‘likes’) en, zeer verrassend, het oude Conversation Intercom, dat ook in 1999, toen Soulwax nog een gitaarband was, al over verstoorde communicatie handelde (‘Translation seems to sabotage the words’). Stephen Dewaele, die in Brussel de stemvervormers niet schuwde, zong het nummer nog altijd even overtuigend. Alleen droeg het nu een elektronisch jasje.
Anderhalf uur lang raasde Soulwax als een op hol geslagen stoomwals over het publiek en gaf daarbij aan dat dansen en denken elkaar niet hoeven uit te sluiten. Een zinnenprikkelend concert van een groep van wereldniveau.