Dat Katelijne Damen – juf Chantal in De Luizenmoeder – een van onze grootste actrices is die kan raken én doen lachen, toont ze in Voor het pensioen.
Met Voor het pensioen schreef Thomas Bernhard in 1979 een geschifte zwarte komedie over de familie Höller die jaarlijks de verjaardag van de voormalige SS-leider Heinrich Himmler viert. Het stuk toont hoe de samenleving waarin Bernhard leefde, geteisterd werd door haar extreemrechtse verleden. Regisseur Tom Dewispelaere voert het stuk vandaag op omdat hij verrast is door de verrechtsing van onze samenleving. Hij haalt daarvoor Katelijne Damen na jaren afwezigheid naar de bühne van de Bourla.
Jij speelt Vera die meeviert met haar broer. Begrijp je haar?
Katelijne Damen: Ja en nee. Ze is een meeloper die vooral de gemoederen wil bedaren. Haar broer Rudolf leefde na de oorlog tien jaar in een kelder, als straf voor zijn aandeel aan de wereldoorlog. Zij verzorgde hem. En ze viert dus elk jaar mee. Niet zozeer omdat ze denkt zoals hij. Ze denkt aan zijn welzijn. Hun zus Clara denkt links. Tijdens discussies – het is een stuk met véél tekst, alsof Bernhard dacht: ‘Ik ga de spelers van mijn stuk eens goed kloten’ – zeg ik als Vera zinnen waar ik van schrik. Zoals: ‘Zelfs over duizend jaar gaan we de Joden nog haten.’
‘Ik laat me niet wegzetten. Ik ben verdorie nog punker geweest.’
Zit er een streepje humor in deze ‘komedie’?
Damen: Het wordt geen slapstick, maar in het macabere van de personages, in wat ze geloven en doen, schuilt soms wat humor. Het stuk laat ons stilstaan bij ons eigen denkpatroon. Ieder van ons heeft het recht op een mening, op een overtuiging. Maar daarom is het nog geen waarheid.
Welke rol wil je zeker nog vertolken?
Damen: Het is niet per se een rol, het is meer een kleine strijd. Ik strijd omdat iedereen een recht van bestaan en van zijn heeft. Ook oudere dames. Dat begeestert mij omdat ik daar de laatste tijd te veel mee geconfronteerd word. Achter mijn rimpels blijft mijn denken, mijn zien en voelen nog altijd jong. Dus dat ik in Voor het pensioen mag spelen, is een cadeau. Verder mogen Frank Van Passel, Jan Matthys en Tim Mielants me altijd bellen. En al levenslang droom ik ervan een radioprogramma te maken waarin mensen live hun verhalen mogen vertellen. Ik laat me echt niet wegzetten. Ik ben verdorie nog punker geweest.
Voor het pensioen (komedie van de Duitse ziel)
Van 15 tot 31.01 in Bourlaschouwburg, Antwerpen. Daarna op tournee, toneelhuis.be
