Tobias Cobbaert schrijft wekelijks over wat hem wakker houdt. Of net niet.
Tijdens het opruimen van een oude kast vond mijn moeder mijn oude Harry Potter-boeken. Toen ze vroeg of ik die terug wilde hebben, antwoordde ik beleefd dat ze die mocht houden. Maar ik had bijna getypt dat ze de volledige septologie mocht verbranden.
Als volwassene heb ik nog weinig zin om jeugdboeken te lezen, maar dat is niet de oorzaak van mijn heftige reactie. Harry Potter was de eerste reeks die me de liefde voor het geschreven woord aanleerde, dus ik voel er nog steeds een zekere nostalgie voor. Ook komt mijn afkeer niet door de verhaallijnen die achteraf een beetje vreemd zijn, zoals die waarin Hermelien door iedereen wordt uitgelachen omdat ze de huis-elven uit slavernij wil bevrijden. De grote boosdoener is auteur J. K. Rowling, die sinds het einde van de reeks ’s werelds bekendste transfoob is geworden. Alsof ze na het einde van haar zeven boeken in een gigantisch zwart gat viel, en die leegte probeert op te vullen met haat tegen transgender personen.
Toch was ik verbaasd over mijn reactie. Ik vraag absoluut geen morele zuiverheid van artiesten. Soms maken mensen met bedenkelijke of ronduit rotte wereldvisies erg schurende, spannende kunst. In mijn kast vind je boeken van onder meer David Foster Wallace (beschuldigd van stalking en huiselijk geweld), Louis-Ferdinand Céline (notoir antisemiet en collaborateur), William S. Burroughs (schoot zijn vrouw dood) en Michel Houellebecq (islamofoob en gewoon een vies ventje). Waarom kan ik van hun werk wel genieten, maar krijgt Harry Potter geen plaats meer?
Wanneer iemand de naam Rowling laat vallen, denk ik eerst aan haar transfobe onzin.
Er is geen juist antwoord, maar volgens mij heeft het veel met context te maken. Bovenstaande auteurs schrijven gelaagde, subversieve romans over ongemakkelijke thema’s. Ik hoef het niet altijd eens te zijn met wat ze schrijven, maar ik krijg een inkijk in een complexe en soms problematische ziel. Als lezer kan ik er ten minste kritisch mee in dialoog gaan.
Rowling staat daarentegen bekend om kinderboeken met een vrij simpele moraal en de boodschap dat iedereen zichzelf moet zijn. Wanneer zo iemand een gigantisch platform opbouwt vol mensen die haar van jongs af aan bewonderen, en dat dan gebruikt voor het verspreiden van ongenuanceerde haat, is dat moeilijk te slikken. Wanneer iemand de naam Rowling laat vallen, denk ik tegenwoordig eerst aan haar transfobe onzin, en daarna pas aan de boeken die ik als kind zo graag las. Mijn nostalgie is compleet verzuurd.
Maakt dat van jou een slecht mens als je wel nog elke winter een Harry Potter-marathon organiseert? Zeker niet. Het scheiden van artiest en kunst is een complex gegeven, en ik begrijp dat de nostalgie voor sommige mensen nog veel harder doorweegt. Ik vraag alleen om ook even stil te staan bij de levens van transgender mensen die elke dag moeilijker worden gemaakt door mensen als Rowling. Dat De Standaard haar recentste roman met vier sterren beloonde zonder haar transfobie zelfs maar te benoemen, terwijl Rowling tegenwoordig zelf onder het mannelijke pseudoniem Robert Galbraith publiceert, daar denk ik bijvoorbeeld het mijne van.
