Dertig jaar na de originele publicatie verschijnt eindelijk de Nederlandse vertaling van The Lost Scrapbook, het cultboek van de Amerikaanse auteur Evan Dara.
In zekere zin geldt Het verdwenen plakboek als een van de eerste klimaatromans – een fictief stadje valt ten prooi aan een giframp – maar tegelijk is het een huzarenstukje vol ontregelende perspectiefwissels en botsende tekstregisters. Het is een roman die aan elke classificatie of samenvatting ontsnapt, een polyfone puzzel, en het is aan de lezer om het plot bijeen te sprokkelen.
Evan Dara wordt dan ook steevast vergeleken met David Foster Wallace, William Gaddis en Thomas Pynchon. Met die laatste heeft Dara ook zijn anonimiteit gemeen. Hij brengt zijn boeken uit in eigen beheer, treedt nooit op en weigert halsstarrig elk interview. Gelukkig mochten we aankloppen bij vertaler Iannis Goerlandt voor meer tekst en uitleg.
Wie is die illustere Evan Dara, en hoe is hij op jouw pad gekomen?
Iannis Goerlandt: Wie hij is, weet niemand zeker. Voor hetzelfde geld is Dara het pseudoniem van een andere auteur die al dertig jaar een literaire maskerade opvoert. Ik vond Dara’s naam in een essay over de zogeheten ‘New Sincerity’, een stroming die bewust kiest voor directe vertelvormen, weg van de ironisch gelaagde maar soms vermoeiende complexiteit van veel postmoderne literatuur. Zijn naam dook op naast onder meer David Foster Wallace en Paul Murray, maar was mij volslagen onbekend. Toen ik zijn debuut te pakken kreeg, was ik meteen verkocht door de bezieldheid van de vertelstemmen. En hoewel Dara de openbaarheid schuwt, kan je hem (of haar?) wel gewoon mailen. Hij heeft me af en toe geholpen als ik twijfelde over bepaalde zinnen.
Waar gaat Het verdwenen plakboek over?
Goerlandt: Qua plot is de roman verrassend actueel. Een chemisch bedrijf – gebaseerd op fotofilmreus Kodak – komt in opspraak omdat het giftig afval loosde dat het grondwater heeft aangetast. Dara stelt pertinente vragen. Kan je een bedrijf vervolgen dat zoveel welvaart heeft gebracht in de regio? Wie is de eindverantwoordelijke? Wie probeert via ambtelijke wartaal mist te spuien en de impact te minimaliseren?
‘Dara’s meerstemmigheid toont onze verbondenheid als leden van een gemeenschap. In die zin is het een warme roman.’
In een continue stroom laat Dara de ene na de andere betrokkene aan het woord, met schijnbaar willekeurige anekdotes en gesprekken. In het begin is dit best verwarrend – je mist de houvast van een sturende, alwetende verteller – maar eens vertrokken, begrijp je dat die meerstemmigheid overeenkomt met een reëel maatschappelijk debat. Het toont ook onze verbondenheid als leden van een gemeenschap. In die zin is het een bijzonder warme en activerende roman.
Uitgeverij Het Balanseer brengt simultaan de Engelse editie op de markt. Geeft dat geen stress? Nu kan iedereen je werk dubbelchecken.
Goerlandt: Als vertaler ben je altijd ook een beetje ambassadeur van het werk, en ik ben oprecht blij dat dit opmerkelijke boek nu makkelijker beschikbaar is, ook voor liefhebbers in andere Europese landen. En ja, wie dat wil, kan mijn vertaling naast het origineel leggen. Ik zie met graagte en vertrouwen alle opmerkingen tegemoet.
Op 15.01 organiseert boekhandel Het Paard van Troje in Gent een boekvoorstelling met onder anderen Iannis Goerlandt.
