MOONLIGHT (Vrijdag 14/12, 22.30, NPO 3)

eerste film met een volledige zwarte cast die de Oscar voor beste film won. 'Every nigger is a star', hoor je Boris Gardiner zingen in het begin van de film. En daar mag u meteen aan toevoegen: een uniek individu.

Miami is synoniem met witte stranden, art-decohotels en nachtleven. Moonlighttoont de schaduwzijde van de stad: in de van junks vergeven achterbuurt Liberty City verbergt de eenzame en verlegen knul Chiron (Alex R. Hibbert) zich voor een bende pestkoppen in een crackhouse. Drugdealer Juan ontfermt zich over Chiron, voor hij hem de dag erop naar zijn moeder Paula terugstuurt, die - zo zal blijken - zelf aan crack verslaafd is. Later vraagt Chiron aan Juan wat 'faggot' betekent. Juan legt hem uit dat het oké is om gay te zijn en dat je je niet moet laten bespotten door anderen.

© .

Dat is nog maar het eerste deel van deze triptiek, die de draad weer oppikt wanneer Chiron (nu vertolkt door Ashton Sanders) als adolescent zijn eerste aarzelende seksuele ervaring heeft. De volwassen Chiron (Trevante Rhodes) heeft Miami achter zich gelaten en dealt nu zelf in Atlanta. En dan belt Kevin, die jongen van zijn eerste kus, hem.

Regisseur Barry Jenkins baseerde zich op het onuitgegeven, semi-autobiografische toneelstuk In Moonlight Black Boys Look Blue van Tarell Alvin McCraney, die net als hijzelf opgroeide in Liberty City en die net als zijn moeder een crackverslaving had. De Britse Naomie Harris, die Paula vertolkt, had haar bedenkingen bij die rol, net omdat ze zich altijd had voorgenomen voor positieve rollen te kiezen. Jenkins erkende dat hij soortgelijke bedenkingen had, maar overtuigde haar: 'En hij had gelijk', aldus Harris op Collider.com. 'Je kunt die reële mensen niet uit de geschiedenis wissen.'

Dat zegt iets over wat deze film probeert te doen: hij bulkt van de zwarte clichérollen, maar hij doorbreekt die clichés ook voortdurend en maakt van de personages individuen. Op dezelfde manier neemt Jenkins de dooddoeners van de gettofilm of het sociaal realisme op de korrel met in die context verrassend intieme scènes, van een gemeenschappelijke joint bij maanlicht op het strand tot leren drijven in de oceaan.

Mahershala Ali kreeg voor zijn bijrol van drugdealer Juan trouwens ook een Oscar, en McCraney en Jenkins samen nog eentje voor hun scenario. Jenkins trok daarvoor naar café Lord Byron in Brussel, dat toen door de zomerse hitte half leeggelopen was. 'In tien dagen was mijn scenario af.'

OP WEG MET JAN (Donderdag 13/12, 21u10, Eén)

Jan Van Looveren waagt zich voor de tweede keer in zijn 4x4 op 's werelds moeilijkste wegen om daar zichzelf en een BV - dat staat dit seizoen voor Bekende Vrouw - te doorgronden. Zo tuft hij met Thuis-actrice Tina Maerevoet door Sri Lanka, doorkruist hij de Marokkaanse Sahara met radiomaakster Karolien Debecker en verkent hij met zeilkampioene Evi Van Acker het Vietnamese hinterland. Maar eerst trekt hij met Nora Gharib naar Albanië. Ze praat over haar carrière - de vlog- en blogster haalde ooit de halve finale van K3 zoekt K3 en dealde coke in Patser -, haar geloof en haar huwelijk. Dat laatste was geen makkie, net zomin als Albanese bergpassen bedwingen als je, zoals Ghabib, je rijbewijs amper een maand hebt. Haar islamitische ouders accepteerden immers haar jeugdliefde, een katholiek van Ghanese origine, niet, waardoor ze op haar zeventiende de deur van het ouderlijk huis achter zich dichtsloeg.

OUT OF MANY, ONE (Woensdag 12/12, Netflix)

Een op vijf migranten trekt naar de VS. De gelukkigsten onder hen mogen na jaren wachten meedoen aan een Naturalization Exam. Houders van een greencard moeten dan niet alleen 700 dollar ophoesten en een lijvig dossier invullen, maar ook hun taalvaardigheid en kennis van het land bewijzen via een mondelinge test geschiedenis en maatschappijleer. Het Citizen Project van de New-York Historical Society stoomt een duizendtal migranten klaar voor die proef. In hun documentaire Out of Many, One gaan Nanfu Wang (Hooligan Sparrow) en John Hoffman langs bij die organisatie. Ze brengen in beeld hoe de 'American Dreamers' onder meer een schilderij uit revolutionaire tijden, de spalk van president Franklin D. Roosevelt en racistische manuscripten bestuderen. Daarnaast toont hun docu vooral de vastberadenheid, de angsten én de hoop van deze bevolkingsgroep, die momenteel fel gebukt gaat onder het beleid van president Trump.

THE WITNESS FOR THE PROSECUTION (Vrijdag 14/12, 20.40, Eén)

Een mooi alternatief voor de archaïsche kerstspecials die u rond deze tijd van het jaar door de strot worden geramd: deze tweedelige BBC-adaptatie van het gelijknamige kortverhaal van Agatha Christie, dat in 1957 al eens door Billy Wilder werd verfilmd. Londen 1923. Op het pluchen tapijt van een herenhuis wordt het bebloede lijk van Emily French aangetroffen, een schatrijke weduwe die erop los vogelde met jonge mannen. Haar loyale huishoudster Janet beweert in de rechtbank dat Leonard Vole het gedaan heeft, het jonge veulen aan wie Emily haar kloeke fortuin naliet, maar die zweert bij zijn onschuld. Wat volgt, is een stikdonkere rechtbankpuzzel. Toby Jones (The Hunger Games) is uitmuntend als Leonards slinkse advocaat. Maar wie u vooral in de gaten moet houden is Kim Catrall als de wellustige en steendode weduwe Emily. Zij laat geen kans onbenut om haar nummertje als Samantha, de cougar uit Sex and the City, nog eens op te voeren.

THE INVISIBLE WOMAN (Vrijdag 14/12, 23.45, NPO 2)

Ralph Fiennes kan ook een aardig stukje regisseren: in deze biopic over de jarenlange affaire van Charles Dickens geeft hij niet alleen gestalte aan de beroemde schrijver, hij draagt ook achter de schermen de top hat. Het verhaal begint in 1857. De dan 45-jarige schrijver leert de piepjonge actrice Nelly Ternan kennen. De twee groeien naar elkaar toe, maar in die victoriaanse tijden is een affaire geen evidentie, zelfs niet nadat Dickens heeft besloten van zijn vrouw te scheiden. Hij wil de relatie koste wat het kost geheim houden. Verwacht geen grote feministische statements, maar The Invisible Woman(2013) maakt wel overduidelijk: vrouwen wikken, mannen beschikken.

HANS TEEUWEN: SPIKSPLINTER (Vrijdag 14/12, 22.35, Q2)

In december serveert Q2 een Hans Teeuwen-triple bill. Die gaat op vrijdag 7 december van start met de zaalshow Industry of Love (2003), waarin de Nederlandse koning van het onbeschofte cabaret er los over gaat met absurde grappen over kanker en anale seks met koningin Beatrix. Zeven dagen later is er Spiksplinter, de show waarmee hij na een succesvolle tournee met zijn jazzband The Painkillers in 2011 terugkeerde naar de Lage Landen. De voorstelling werd bij onze zuiderburen niet door iedereen even enthousiast onthaald, maar bevat desalniettemin een fraai islamlied en sketches over onder meer de Holocaust, de moord op Kennedy, een gestoorde quizfan, aarswormen ('de kleine hufters!') en linkse meisjes. 'Linkse meisjes worden geil van rechtse plaatjes. Hoe links ze ook zijn en hoe goed ze het ook met de wereld voorhebben, in hun broekje zijn ze rechts als de hel. Dan willen ze niets liever dan dat ik mijn keiharde realiteit bij ze naar binnen schuif.' Op 21 december volgt ten slotte Echte rancune(2016).

DEMOLITION (Vrijdag 14/12, 22.10, Canvas)

Een koelkast, een cappuccinotoestel en een badkamerdeur: het zijn enkele van de voorwerpen die investeringsbankier Davis (Jake Gyllenhaal) uit elkaar haalt in Demolition. Reden: hij ligt in de knoop met zichzelf sinds zijn vrouw in een auto-ongeval stierf. De symboliek - er duikt ook een sloophamer op - mag er in deze dramady dan wel dik bovenop liggen, sinds Donnie Darko weten we dat Gyllenhaal uiterst geschikt is om verwarde, ietwat apathische personages te vertolken. En dat regisseur Jean-Marc Vallée een positivo is, viel al af te leiden uit Dallas Buyers Club en C.R.A.Z.Y.. Ondanks de rouwthematiek houdt hij het ook nu luchtig en vermijdt hij voorspelbaarheid.

TOTEMS EN TABOES ()Zondag 9/12, 21.50, Canvas)

Op 9 december wordt het AfricaMuseum in Tervuren, officieel het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika, feestelijk heropend, na een renovatie die ruim vijf jaar heeft geduurd. Wat sinds 1898 een pronkstuk was van koning Leopold II, die een genocide liet aanrichten in Congo, belooft een plek te worden waar dat bloederige koloniale verleden met een kritische blik wordt bekeken én op een kindvriendelijke manier wordt verteld. Kenners uit binnen-en buitenland nemen alvast een afwachtende houding aan tegenover die delicate evenwichtsoefening. Deze docu van Daniel Cattier (Red Star Line) neemt de controversiële erfenis van het museum onder de loep en toont hoe andere Europese musea deze uitdaging hebben aangepakt.

RAMS (Zaterdag 8/12, 23.35, Canvas)

IJsland telt bijna drie keer zoveel schapen als inwoners, maar daar hoor je Gummi en Kiddi, de hoofdpersonages van deze absurde tragikomedie, niet over klagen. De twee broers - gespeeld door twee van IJslands meest vooraanstaande acteurs, Siguròur Sigurjónsson en Theodór Júlíusson - wonen op een afgelegen plek in de Bardardalur-vallei in het noorden van het eiland en hebben elkaar in veertig jaar niet gesproken. Ze hebben genoeg aan het gezelschap van hun schapen. Aan dat isolement komt een einde wanneer een dodelijke infectie uitbreekt en de broers samen het gevecht tegen de overheid aangaan om hun zeldzame schapenrassen te redden. De rivaliteit tussen de chagrijnige schapenboeren, die op nog geen honderd meter van elkaar wonen, zou niet misstaan hebben in een Griekse tragedie, maar regisseur-scenarist Grímur Hákonarson zorgt voor de nodige droge humor.

DE WEEKENDEN (Vanaf woensdag 12/12, elke woensdag en vrijdag, 21.20, Canvas)

Een caravan inruilen voor een prachtig kasteeltje: er bestaan slechtere deals. Na drie seizoenen Radio Gaga komt Joris Hessels op de proppen met een nieuw programma dat je gerust een grootser opgezette versie van zijn vorige creatie mag noemen.

In De weekenden volgt de tv-maker een jaar lang negen mensen die in 2018 een ommekeer meemaakten: van een schooldirectrice die na veertig jaar in het onderwijs een stap terugzet, tot een man die na het overlijden van zijn vrouw alleen met hun kinderen verder moet. Gedurende een jaar filmen de negen zichzelf en spreken ze elke maand in het wijnkasteel van Haksberg af om met elkaar te praten over wat er in de afgelopen weken gebeurd is. 'Dat is best een pittig engagement', beseft Joris Hessels. 'Ze hebben zich tijdens dat jaar dus heel kwetsbaar opgesteld.'

JORIS HESSELS blijft ook na Radio Gaga op zoek naar verhalen. © ID

Had je het gevoel dat je met Radio Gaga niet altijd diep genoeg kon gaan?

Joris Hessels: Die drie jaar waren heel fijn, maar op het einde voelde ik de noodzaak aan gesprekken die langer duurden dan een uur. Ik wilde die mensen bij me houden, hen volgen in hun dagelijkse leven. Zo is stilaan het idee voor De weekenden ontstaan.

Je noemt het programma een oefening in empathie. Luisteren mensen te weinig naar elkaar?

Hessels: Ik denk het wel. We moeten elkaar niet alleen de vraag 'hoe is het?' stellen, maar ook de tijd nemen om te luisteren naar het antwoord. Ik merk sinds Radio Gaga dat veel mensen me aanspreken met hun verhalen. Je voelt dat ze gehoord willen worden. Uit angst om verkeerde dingen te zeggen, zeggen we te vaak liever niets. Als dit programma daar een beetje verandering in kan brengen, zal ik heel gelukkig zijn.

Is dat ook gelukt met deze groep?

Hessels: We hebben gemerkt dat de deelnemers steeds vaker in elkaars filmpjes opdoken. Iedereen heeft zijn rugzak, zijn waarheid. Hoe meer je samen kunt dragen, hoe sneller alles wat lichter weegt. Dat klinkt misschien een beetje Bond Zonder Naam, maar het is wel zo. (lacht)

Het is weer de periode van de jaaroverzichten. Hoe blik jij terug op De weekenden?

Hessels: Ik ben dankbaar om vast te stellen dat die mensen elkaar gaandeweg beter leerden kennen en helpen. En dat troost bieden verder kan gaan dan een vluchtig WhatsApp-berichtje.