23.15 - Canvas

Tijdens WO II maakte regisseur Frank Capra ( It's a Wonderful Life, Mr. Smith Goes To Washington) een reeks voorlichtingsfilms voor de Amerikaanse regering, over de aanloop naar de oorlog en het verloop van de gevechten. De zevendelige serie werd vertoond in de barakken van het leger en later ook in de Amerikaanse bioscopen, om aan de soldaten en de burgers uit te leggen hoe en waarom de VS betrokken was geraakt. De titel van de reeks was Why We Fight en voor wie de films zag, lag het antwoord op die vraag voor de hand: de VS was ten strijde getrokken tegen Duitsland, Italië en Japan om Europa en de rest van de wereld te bevrijden van de tirannie en de democratie te vrijwaren.

In 2005 maakte regisseur Eugene Jarecki een documentaire die net dezelfde titel droeg als Capra's reeks, alleen was het antwoord op de vraag nu iets minder lovenswaardig. Volgens Jarecki hebben de oorlogen die de VS sinds 1945 hebben gevoerd namelijk vaak een heel ander doel gediend: het militair-industriële complex van het land voeden. Why We Fight ging in de VS in première op 17 januari 2005, en die datum was niet willekeurig. Op die dag was het 44 jaar geleden dat Dwight Eisenhower zijn laatste toespraak gaf als Amerikaanse president, een speech waarin hij zelf waarschuwde voor de groeiende militaire industrie van de VS en haar invloed op het beleid.

Aan de hand van interviews met politici (onder wie huidig presidentskandidaat John McCain), vroegere bewindvoerders en CIA-leden en experts laat Jarecki zien dat het Amerikaanse publiek in zowat elk decennium sinds WO II iets werd voorgelogen, zodat de regering een oorlog kon beginnen en het militair-industriële complex tevreden kon houden - van de oorlog in Korea over die in Vietnam tot de inval in Irak in 2003. 'De Amerikanen van vandaag hebben het gevoel dat de situatie verrot is,' vertelde Jareckiin 2005 in een interview, 'maar niemand lijkt het geheel echt te kunnen doorgronden. Ik wilde deze documentaire maken omdat dit land, zoals Eisenhower zelf zei, alerte en geïnformeerde burgers nodig heeft, zodat er iets kan veranderen.' In zijn eerste opdracht is hij geslaagd, want Why We fight is een zeer verhelderende en boeiende docu over een onderwerp dat vaak op de achtergrond blijft. Of er daarom echt iets zal veranderen, valt natuurlijk nog af te wachten.

(S.W.)