Zondag 17/5, 20.10 - Canvas

Met de dood van Hugo Claus laaide het euthanasiedebat weer in alle hevigheid op. Ruim een jaar later is de mist opgeklaard, maar de strijdbijl is nog lang niet begraven. Documentairemaker Ludo Penninckx maakte voor Panorama een confronterende reportage over alzheimerpatiënten die het voorbeeld van Claus hebben gevolgd, of dat willen doen.

Je sneed het onderwerp al aan in de docusoap 'Doodgraag Leven', vanwaar die interesse?

Ludo Penninckx: De dood is nu eenmaal een deel van het leven. Euthanasie blijft een actueel thema, en iedereen kan iets opsteken van programma's als Doodgraag Leven en Sterven voor het duister valt. Ook voor ons programmamakers is het een levensles. Het is een kans om dieper na te denken over dingen waarbij je anders niet zo lang stilstaat.

Je bent wellicht ook vertrouwd met de problematiek rond de euthanasiewet. Vind je zelf dat die aangepast moet worden?

Penninckx: Op het eerste gezicht is de aanpassing van de wet een noodzaak. Tegenwoordig moeten dementerenden al in een vroege fase van hun ziekte beslissen of ze willen sterven, terwijl ze misschien nog enkele jaren comfortabel zouden kunnen leven. Er ligt nu een wetsvoorstel op tafel dat inhoudt dat patiënten in een vroeg stadium van hun ziekte een wilsverklaring laten opmaken die pas uitgevoerd wordt wanneer de ziekte vergevorderd is. Maar dat roept vragen op, want dan moeten de familieleden beslissen wanneer de euthanasie wordt uitgevoerd.

Denk je dan dat de patiëntengeen baat hebben bij een nieuwe wetgeving?

Penninckx: Iemand die ernstig dement is, heeft misschien wel het mentale niveau van een kleuter, maar kan nog een gelukkig leven leiden. Een patiënt die in zijn wilsverklaring om euthanasie heeft ge-vraagd, maar tijdens het eindstadium van de ziekte nog vrolijk door het leven gaat, kun je niet zomaar een spuitje geven. De artsen die ik daarover gesproken heb, waren ook niet geneigd om de euthanasie in dat geval nog uit te voeren.

Wat hoop je de kijkers met deze documentaire mee te geven?

Penninckx: Met Sterven voor het duister valt willen we de mensen informeren over euthanasie, en aantonen dat de euthanasiewetgeving een heel complexe materie is, waarover nog lang en diep zal moeten worden nagedacht. Toen Hugo Claus stierf, begonnen heel wat mensen over euthanasie te praten. 'Als ik later dement word, mogen ze mij ook een spuitje geven', hoorde ik vaak. De meeste mensen weten blijkbaar echt niet hoe de vork in de steel zit.

Tine Marguillier