Aanpassen of opkrassen: in 1492 was dat de keuze waarvoor de Spaanse inquisitie de Joden in het christelijke Spanje stelde. Wie een katholiek doopsel niet zag zitten, vluchtte de grens naar Portugal over. Daar kwamen de nieuwkomers van de regen in de drop. ...

Aanpassen of opkrassen: in 1492 was dat de keuze waarvoor de Spaanse inquisitie de Joden in het christelijke Spanje stelde. Wie een katholiek doopsel niet zag zitten, vluchtte de grens naar Portugal over. Daar kwamen de nieuwkomers van de regen in de drop. Onder druk van Spanje werden ze er - desnoods met geweld - gedoopt of gingen ze ook daar op de vlucht. In het Ottomaanse Rijk werden de Joodse migranten wel met open armen ontvangen. Daar werden ze 'sefardiem' genoemd, naar Sefarad, de Bijbelse naam van Spanje. Anderen assimileerden in Spanje, Portugal of een van de vele kolonies daarvan waarnaar ze waren uitgeweken. Die laatsten werden de 'conversos' genoemd, al was hun bekering vaak maar schijn: nogal wat van hen bleven in het geheim trouw aan het geloof van hun voorvaderen. Documaker Joseph Lovett ging op vier continenten op zoek naar nazaten van 'conversos'. Hij krijgt het gezelschap van onder anderen Doreen Carvajal, een journaliste die haar stamboom probeert samen te stellen. Niet onbelangrijk feit: vorig jaar, 527 jaar nadat Spanje het verbanningsedict had uitgevaardigd, kregen nazaten van de Sefardische diaspora de kans om het Spaanse of Portugese burgerschap te verwerven. Meer dan honderdduizend mensen dienden een aanvraag in.