In 1711 promoveerde Queen Anne de voormalige kamermeid Abigail Hill tot bewaarder van de civiele lijst, wat voor Sarah Churchill, de hertogin van Marlborough, het einde betekende van haar bevoorrechte rol als adviseur van de koningin. Dat is de historische voetnoot waarrond Yorgos Lathimos' eerste op feiten gebaseerde en niet door hemzelf geschreven film is gedrapeerd. Maar wie vreesde dat de eigenzinnige Griekse sater zich daarom in een keurslijf zou laten snoeren, komt - net als de meeste van zijn intrigerende personages - lelijk bedrogen uit.

Lanthimos schrijft dartel langs de stoffige clichés van de klassieke Britse kostuumfilm.

Zowat alles aan The Favourite draagt namelijk het onmiskenbare waarmerk van de veelgeprezen maker van Dogtooth, Alps, The Lobster en The Killing of a Sacred Deer, geïnspireerde genremutanten met minstens één hoek af. Er is de klinisch precieze, wat kubrickiaans aandoende stijl, met groothoeklenzen en dollyshots die dit keer elk hoekje van het Britse hof afspeuren. Er is de onderkoelde, satirische toon, waarbij de existentiële tragiek nooit veraf is. En vooral: er zijn de vlijmscherpe, in vitriool gedrenkte dialogen waarmee zijn monarchistische monsters elkaar verbaal te lijf gaan, en die nu eens ongemakkelijk, dan weer hilarisch zijn.

Lanthimos, die inmiddels al een poos in Londen woont en zich kennelijk goed in zijn vel voelt onder de (weliswaar gefictionaliseerde) Britse royals van weleer, kan bogen op een excellente cast. Er is Emma Stone als Abigail, de jonge, blonde brok ambitie die de onzekere koningin eerst fysiek maar al snel ook psychologisch onder handen neemt. Er is Rachel Weisz als haar oudere nicht Lady Marlborough, de slinkse vertrouwelinge en parttime minnares van de Queen. Maar er is ook een indrukwekkende Olivia Colman als het zwaarlijvige, depressieve maar niet altijd zo kneedbare epicentrum van de machtsgeile ménage à trois: de kinderloze koningin tegen wil en dank.

Met zijn bijtende humor, lesbische intriges, onthechte vertelstijl en ironisch verheven muziek (Handel, Purcell, Vivaldi en aanverwanten) schrijdt Lanthimos dartel langs de stoffige clichés van de klassieke Britse kostuumfilm, met dank ook aan de bevreemdende maar bedwelmend mooie cinematografie van Robbie Ryan, die zelfs kandelaars, kabinetten en commodes iets unheimlichs geeft. Wat Lanthimos met verraderlijke hoffelijkheid serveert, heeft meer weg van een contemporaine zedensatire in achttiende-eeuws korset dan van een brave brok ontwijde Britse geschiedenis. Alsof hij zich al grijnzend en met een vrouwenpruik op ophoudt tussen The Draughtman's Contract, Barry Lyndon, Dangerous Liasions en de fratsen van Lord Blackadder.

Voor de slechte verstaanders: The Favourite is een heerlijk vileine én vermakelijke bitchfight aan het Britse hof, die in Venetië al werd bekroond met de Grand Prix en zich straks misschien ook tot Oscarkoningin mag kronen.

The Favourite

Van regisseur Yorgos Lanthimos met Olivia Colman, Emma Stone en Rachel Weisz