Regisseur Dome Karukoski wilde in eerste instantie eigenlijk passen voor deze klus. 'Omdat ik net een biopic had gemaakt over lgbtq-kunstenaar Touko Laaksonen, beter bekend als Tom of Finland. Ik was even klaar met het genre. Ik dacht ook dat het zou gaan over J.R.R. Tolkien, de pijprokende Oxfordprofessor die met collegaschrijver C.S. Lewis in een bruine kroeg over elven discussieert, niet over de buitenstaander die op zijn twaalfde wees werd en houvast zocht in liefde en vriendschap. Dat outsidergevoel herkende ik van toen ik als tiener zijn verhalen ontdekte: mijn vader was er nooit, ik werd gepest en doordat we vaak verhuisden, voelde ik me nergens thuis. Ik was geobsedeerd door vrienden maken en fantasiewerelden.'
...

Regisseur Dome Karukoski wilde in eerste instantie eigenlijk passen voor deze klus. 'Omdat ik net een biopic had gemaakt over lgbtq-kunstenaar Touko Laaksonen, beter bekend als Tom of Finland. Ik was even klaar met het genre. Ik dacht ook dat het zou gaan over J.R.R. Tolkien, de pijprokende Oxfordprofessor die met collegaschrijver C.S. Lewis in een bruine kroeg over elven discussieert, niet over de buitenstaander die op zijn twaalfde wees werd en houvast zocht in liefde en vriendschap. Dat outsidergevoel herkende ik van toen ik als tiener zijn verhalen ontdekte: mijn vader was er nooit, ik werd gepest en doordat we vaak verhuisden, voelde ik me nergens thuis. Ik was geobsedeerd door vrienden maken en fantasiewerelden.' Tolkien gaat dus over de vormende jaren van de roemruchte schrijver van The Lord of the Rings en The Hobbit (vertolkt door Nicholas Hoult), die rond de eeuwwisseling in hetzelfde pleeggezin terechtkomt als zijn muze en toekomstige vrouw Edith Bratt (Lily Collins) en later aan een eliteschool in Birmingham enkele kameraden vindt met wie hij - gewapend met kunst - de wereld wil veranderen. Alleen worden ze op snelheid gepakt wanneer WO I losbarst en ze naar het front moeten om daar de wereld te herscheppen met geweld. Volgens de cineast schuilt in dat oorlogstrauma de kiem van Tolkiens fascinatie voor goed en kwaad, een strijd die hij in enkele oorlogsscènes met draken en ridders verbeeldt. 'Draken staan mythologisch voor onze grootste angsten. Dat er op het slagveld zo'n vuurspuwer opduikt wanneer Tolkien een vriend dreigt te verliezen, vind ik kunnen. Op dat moment kent hij geen grotere angst dan de dood van zijn kameraad.' Een officiële biopic is Tolkien niet. Vlak voor de internationale release stuurden de erfgenamen van de Hobbit-auteur een persbericht uit waarin ze duidelijk maakten dat ze hun medewerking niet aan de film verleend hebben en die evenmin aanprijzen, zonder die zelfs maar te hebben gezien. 'Ik wilde de film graag met hen bekijken,' zegt Karukoski, 'om uit te leggen waarom ik bepaalde keuzes heb gemaakt, maar op mijn uitnodigingen kwam geen respons.' De afgelopen jaren verschenen er berichten over vermeend kindermisbruik bij de Tolkiens - J.R.R.'s oudste zoon zei ooit dat zijn vaders collega's en vrienden regelmatig naast hem wakker werden - maar over die aantijgingen rept de film met geen woord. Waarschijnlijker is trouwens dat de erven zich gewoon ver van het project wilden houden - aan The Guardian verklaarde een woordvoerder dat de familie gewoon haar positie duidelijk wilde maken, eerder dan dat het persbericht een voorbode van juridische stappen zou zijn. Regisseur Karukoski is er alvast niet rouwig om. 'Met nabestaanden werken is steeds miserie', zegt hij. 'Ze willen altijd de winnaarsgeschiedenis horen, waardoor veel biografische films in de vuilnisbak belanden wegens te saai. Je moet de film en het onderwerp dienen, niet de erven.' En daarin heeft Karukoski zich veel gepermitteerd, net om de fantasyauteur zo getrouw mogelijk te portretteren. 'Je doet iemand echt een plezier door in zo'n biopic feit en fictie te vermengen, door er enkele gebeurtenissen uit te lichten die voor een overtuigend verhaal zorgen. Ik heb elk boek gelezen, elk interview beluisterd, met elke Tolkien-expert gesproken en allemaal spraken ze elkaar tegen. Daarom toon ik gewoon mijn versie van hem.' Of hij na de man ook diens werk onder handen wil nemen? Amazon heeft recent voor 250 miljoen dollar de rechten op The Lord of the Rings bemachtigd, met dien verstande dat ze zich ver van de Derde Era, het fictieve tijdvak waarin de films van Peter Jackson zich afspelen, moeten houden. Karukoski droomt er stiekem wel van om een deel van The Silmarillion te verfilmen, het postuum verschenen werk dat onder meer de schepping van Tolkiens Midden-aarde beschrijft . 'Als jonge kerel wil je de sterke Aragorn zijn maar nu ik ouder en cynischer ben, voel ik me meer Túrin Turambar, een tragische antiheld uit dat boek. Mijn collega's zien dat anders. Zij vinden me een hobbit omdat ik nogal onsmakelijk eet en haar op mijn voeten heb. In vergelijking met dat volkje uit Midden-aarde valt dat nochtans goed mee, hoor.'