Niemand weet waar ze vandaan komen, niemand begrijpt welke taal ze spreken en niemand snapt hoe ze 's nachts even plots weer kunnen verdwijnen. Tweeëndertig kinderen die in het provinciestadje San Cristóbal opduiken, zadelen de autoriteiten op met een raadsel. Aanvankelijk blijven ze onder de radar. Ze zijn niet de enige straatkinderen en hun acties beperken zich tot het gebruikelijke kattenkwaad: een paar blikjes frisdrank gappen of het verkeer belemmeren door tikkertje spelen. Niets zorgwekkends, tot ze, gewapend met messen, een brutale overval op een supermarkt plegen en twee volwassenen dood achterblijven in de gangpaden.

Centrale zin: 'Misschien was alles uiteindelijk echt waar en stroomden er allerlei dromen en gedachten vanuit het oerwoud naar onze huizen..'

Een gemeenteambtenaar kijkt twintig jaar later terug op die mysterieuze jongerenbende die zijn stadje destijds terroriseerde. Lankmoedig haalt hij herinneringen op aan de kleinburgerlijke paniek, de vergeefse klopjachten in het nabije oerwoud en de telepathische aantrekkingskracht die de wildelingen uitoefenden op de 'normale' kinderen. Zorgvuldig analyseert hij alle mogelijke bronnen - columns, sociologische studies, camerabeelden - maar hij krijgt het enigma niet opgelost en gaandeweg wordt duidelijk dat ook zijn ziel bevlekt is door de kinderlijke ontsporing.

De Madrileense schrijver Andrés Barba geeft literatuurles in deze horrorfabel. Met omtrekkende verhaallijnen spant hij tergend traag het wurgkoord aan zodat je gulzig naar de ontknoping hongert en tegelijk stremmen zijn ontroerende zinnen en metaforen je leestempo. Als je een roman zowel sneller als trager wilt lezen, heb je goud in handen.

Barba's verhaal over ongrijpbare straatbendes en de knullige pogingen van de politieke elite om de jeugdige opstand in te dijken, leest in het licht van klimaatspijbelaars en gele hesjes akelig actueel maar hij beperkt zich gelukkig niet tot de maatschappijkritische laag. Onder zijn bedwelmend proza schuilt een dieper thema: de ouderlijke onmacht om je eigen kind te doorgronden. Wie zijn deze vreemde wezens die we op de wereld hebben gezet maar die elke dag een beetje verder van ons af groeien? Is onze liefde toereikend of modderen we slechts een beetje aan? En hoe zullen ze op ons terugkijken: onverschillig of met genegenheid?

Republiek van licht is een instantklassieker, een subtiel boek dat meerdere leesbeurten verdient, een prachtige taalknoop die zich nooit helemaal zal laten ontwarren.

Republiek van licht

Andrés Barba, De Bezige Bij (originele titel: República luminosa), 210 blz., 21,99 euro.

Andrés Barba

Andrés Barba (°1975) kan geloofsbrieven voorleggen van Mario Vargas Llosa: 'Ik kan hem geen advies meer geven. Hij is onwaarschijnlijk goed', dixit de Nobelprijswinnaar. Van Barba verscheen eerder Het zusje van Katia, dat door de Nederlandse cineaste Mijke de Jong werd verfilmd.