Twee films op tv vanavond: Des Hommes et des Dieux en Everything is Illuminated

16/01/16 om 17:01 - Bijgewerkt om 17:14

Vanavond op de televisie: de verfilming van de roman Everything is Illuminated van Jonathan Safran Foer en de met een Zilveren Palm bekroonde Des Hommes et Des Dieux.

Twee films op tv vanavond: Des Hommes et des Dieux en Everything is Illuminated

© GF

Everything is Illuminated***

Zaterdag 16/1, 21.05 - één. Liev Schreiber, USA 2005

Jonathan Safran Foers roman werd onthaald als een geslaagd formeel experiment. De vernieuwingsdrift van regisseur Schreiber is minder groot, en zijn vertelstijl soms onhandig. Toch heeft deze kunstzinnige tragikomedie over de zoektocht van een schrijver (Elijah Wood) naar de Oekraïense jeugdliefde van zijn opa zijn momenten.

Des Hommes et Des Dieux ****

Zaterdag 16/1, 22.35 - Canvas

Xavier Beauvois met Lambert Wilson, Michael Lonsdale, Olivier Rabourdin, Philippe Laudenbach, Jacques Herlin

Eerder showde Xavier Beauvois al zijn talent met het aidsdrama N'Oublie pas que tu vas Mourir (1995) en de flikkenfilm Le petit lieutenant (2005), maar nu lijkt zijn internationale moment de gloire pas écht aangebroken. Zijn vijfde langspeler Des Hommes et Des Dieux toont immers niet alleen een regisseur die zijn complexe materiaal volledig beheerst. Dit in Cannes terecht met de Zilveren Palm bekroonde doemdrama boogt ook op een exquise ensemblecast, die ontroert zonder in acteernummertjes te vervallen.

Beauvois inspireerde zich voor zijn nieuwste prent op het controversiële bloedbad uit 1996 in het Algerijnse cisterciënzerklooster van Tibhirine. Zeven Franse paters werden daar ontvoerd, vermoord en daarna ook onthoofd. De aanslag werd opgeëist door moslimterroristen maar - zo bleek later uit documenten van de Franse geheime dienst - zou evengoed het werk van het Algerijnse leger kunnen zijn.

Twee films op tv vanavond: Des Hommes et des Dieux en Everything is Illuminated

© GF

Wie precies achter de slachtpartij zit, is echter niet Beauvois' besogne, laat staan dat hij de moorden zelf in beeld brengt. In een observerende stijl focust hij consequent op de monniken. Het gaat hem om hoe ze met de bedreiging omgaan, hoe ze hun angsten bekampen en vooral: hoe ze samen tot het besluit komen om ondanks het nakende onheil hun roeping, hun klooster en de moslimbevolking van Tibhirine trouw te blijven.

Wat begint als een semidocumentair verslag van hun dagelijkse bezigheden en rituelen, zie je dan ook gestaag uitgroeien tot een ascetisch verpakt staaltje spirituele suspense en existentiële tragiek. Climax daarbij is de aangrijpende maar asentimentele scène waarin de paters elkaar en hun aardse bestaan stilzwijgend adieu zeggen door zich samen een glaasje wijn en wat muziek uit Tsjaikovski's Zwanenmeer te permitteren. Hoewel de zaak de gemoederen indertijd danig ophitste en Beauvois zijn verdoemde protagonisten tot discrete martelaren promoveert, houdt hij zich ver van religieuze polemieken. Zo blijkt broeder Christian (Lambert Wilson), die aan het hoofd staat van het klooster, even bedreven in het citeren van de Koran als de Bijbel, terwijl broeder Luc (Michael Lonsdale) zich ondanks zijn zwakke gezondheid welwillend over de lokale bevolking ontfermt. Bovendien krijgen zelfs de mujaheddin die het afgelegen klooster in de Atlas overvallen om de medicijnvoorraad te jatten de kans om hun visie te ventileren.

De voorzichtige pointe die Beauvois lanceert, is dat respect en humanisme belangrijker zijn dat eender welk dogma van deze of gene religieuze strekking, maar hij doet zonder daarvoor het preekgestoelte te betreden. Finaal openbaart Des Hommes et Des Dieux zich dan ook eerder als een doordachte meditatie over (zelf)opoffering, postkoloniale stress en de cathartische kracht van sobere cinema dan als een sensatiegeil noodlotsdrama vol pathetische poeha. Amen! (Dave Mestdach)

Onze partners