De nalatenschap van Andrei Tarkovsky

03/04/12 om 20:28 - Bijgewerkt om 20:28

Bron: Knack Focus

Vandaag is het tachtig jaar geleden dat Russische regisseur Andrei Tarkovsky voor het eerst het levenslicht zag. Een blik op het leven en werk van de belangrijkste regisseur uit de toenmalige Sovjet-Unie.

Volgens Ingmar Bergman was Andrei Tarkovsky de grootste regisseur van zijn tijd. Die bewondering van Bergman voor Tarkovsky ging vooral uit naar zijn filmtaal. "Tarkovsky weet het leven te vatten als een droom. Het was sinds Sergei Eisenstein geleden dat een regisseur de Russische cinema zo sterk op de internationale kaart kon zetten. Tarkovsky viel op door een visionaire aanpak van tijd en ruimte en kende enige vijandigheid met Sovjetautoriteiten door de metafysische vooringenomenheid van zijn films. Een personage via lange shots en een trage montage één maken met zijn omgeving was voor Tarkovsky waar cinema om draaide. Hij maakte zeven films in een carrière van 27 jaar.

Internationale faam

Tarkovsky werd op 4 april 1932 geboren als de zoon van een poëet en literatuurgraduaat. Hij bewees in zijn jeugdjaren al snel een jongen van vele talenten te zijn door het studeren van muziek en Arabisch. Toch verloor hij zijn hart aan het filmmedium toen hij aan de filmschool in Moskou ging studeren. Met zijn eerste langspeler 'Ivanovo detstvo' kaapte hij in 1962 al onmiddellijk de hoofdprijs weg op het filmfestival van Venetië. De toekomst zag er rooskleurig uit voor deze jonge Russische belofte.

Tarkovsky verwierf verdere internationale faam met films als 'Andrei Rublev', Solaris' en 'Stalker'. Tarkovsky was al snel een gevestigde naam binnen de wereld van de kunstfilm. In eigen land was de liefde voor zijn films iets kleiner. De laatste jaren van zijn leven werkte hij vooral in Europa en liet hij zijn thuisland links liggen. Na het afronden van zijn laatste wapenfeit 'Offret'(1986) stierf Tarkovsky aan longkanker op 29 december 1986 te Parijs.

Vandaag blijft de invloed van Tarkovsky voelbaar. Zo is de affiniteit voor het rurale en de aandacht voor tijd en ruimte onder andere terug te vinden in het werk van Alexander Sokurov en Béla Tarr.


De films

Ivanovo detstvo(1962)

'Ivanovo detsovo' was de eerste langspeelfilm van Tarkovsky en leverde hem al onmiddellijk de Gouden Leeuw op in Venetië. In deze film over een twaalfjarig jongetje dat als spion dient aan het Oostfront tijdens WOII concentreert Tarkovsky zich op de menselijke kost van oorlog. Commercieel was 'Ivanovo detstvo' Tarkovsky's meest succesvolle film.



Andrei Rublev(1966)

Voor zijn tweede film baseerde Tarkovsky zich losjes op het leven van de 15de-eeuwse Russische schilder Andrei Rublev. 'Andrei Rublev' was eerder een meditatie op het belang van de kunstenaar en het overleven van kunst, dan een volwaardige biografie. Tarkovsky's visie op de eenmaking van personage en de wereld waarin deze zich bevindt kwam tot een hoogtepunt.



Solaris(1972)

Met 'Solaris' begaf Tarkovsky zich op het terrein van de sciencefiction. Geen flitsende ruimtegevechten, maar een meditatie en existentieel drama over menselijkheid en liefde. Een psycholoog wordt naar een ruimtebasis gestuurd om enkele vreemde gebeurtenissen te onderzoeken. Het Russische antwoord op '2001: A Space Odyssey'.



Zerkalo(1975)

Ook wel gekend als 'The Mirror'. Dit persoonlijke werk van Tarkovsky brengt een mix van jeugdherinneringen, nieuwsbeelden en gedichten van Tarkovsky's vader. De film hanteert geen duidelijke plotstructuur en is naast Tarkovsky's meest persoonlijke werk ook zijn meest complexe werk.



Stalker(1979)

'Stalker' is een film waarin mensen naar een plaats genaamd The Zone worden geleid, waar ze hun diepste verlangens in vervulling zien gaan. Ook hier past Tarkovsky zijn handelsmerk van lange takes en een trage cameravoering toe. 'Stalker' was de laatste film die Tarkovsky afmaakte in de Sovjet Unie.



Nostalghia(1983)

Tarkovsky draaide dit verhaal over een Russische poëet die het leven van een achttiende eeuwse componist onderzoekt in Italië. De film ging in première op het filmfestival van Cannes, maar de Sovjetautoriteiten verhinderde dat de film met de Gouden Palm naar huis ging. Tarkovsky zwoer nooit meer in de Sovjet Unie te werken.



Offret(1986)

'Offret', Ofwel 'The Sacrifice', staat geboekt als het laatste wapenfeit van Andrei Tarkovsky. De film draaide hij in Zweden. Alexander is een voormalig acteur en filosoof die zich tot God richt om alles wat hij lief heeft op te geven en zo een nucleaire oorlog te voorkomen.



(JVDV)

Onze partners