Wat is een meme?

Een meme (spreek uit als 'miem') is een afbeelding, video of tekst met een humoristische ondertoon die zich verspreidt over het internet, al dan niet met aanpassingen van de verschillende gebruikers. Herhaling is daarbij essentieel: hoe vaker een meme wordt verspreid, hoe grappiger. Vaak wordt hij zodanig uit zijn oorspronkelijke context getrokken, dat het voor buitenstaanders onbegrijpelijk wordt.

Niemand weet wat er in het oor van Bored Nightclub Girl wordt geroepen

De meme

De recentste meme in dit lijstje. Enkele maanden geleden werden foto's van een 'Milk Tuesday'-feestje in de Bourbon in Edinburgh op de Facebookpagina van die club gepost. Op eentje daarvan roept een jongen nogal ostentatief in het oor van een meisje. Het meisje staart voor zich uit alsof ze elk moment kan omvallen van verveling, een situatie die pijnlijk herkenbaar blijkt te zijn - mannen in clubs hebben verbazend vaak de neiging om in meisjesoren te roepen. De foto werd dan ook al snel bekroond tot 'de meest herkenbare clubfoto uit de kunstgeschiedenis'.

Bored Nightclub Girl

De mens achter de meme

Het duo werd ontmaskerd als Patrick Richie en Lucia Gorman, twee studenten die elkaar al een tijdje niet meer hadden gezien toen ze elkaar op dat feestje tegen het lijf liepen. Interviews met de twee moesten duidelijkheid scheppen, maar de vraag die op ieders lippen brandde, bleef onbeantwoord. Geen van beiden herinnert zich namelijk wat er op dat moment gezegd werd. 'Patrick vertelt altijd onzin, dus het kan eender wat zijn geweest', aldus Gorman. 'Ik gok dat het gewoon laat was en ik naar mijn bed verlangde.' Richie hield het ietwat teleurgesteld op: 'Ze ziet eruit als de meest verveelde vrouw ter wereld.'

Na de meme

Het internet was ook druk in de weer om het mysterie te ontrafelen. Mensen postten massaal hun versie van de feiten op sociale media. Iemand gokte op: 'Uiteindelijk heeft het beleid waarvan Gorbatsjov hoopte dat het de Sovjet-Unie radicaal zou veranderen, zijn uiteindelijke ondergang versneld.' De kans is klein dat we ooit de volledige waarheid over Bored Nightclub Girl zullen achterhalen.

Scumbag Steve werd gefotografeerd door zijn mama

De meme

Scumbag Steve is een foto van een doorsneejohnny met een pelskraag, een pet die schuin op zijn hoofd staat en een lichtjes gedrogeerde blik. De begeleidende tekst heeft meestal iets te maken met drugs, getunede auto's, slechte openingszinnen, tienerouderschap of werkloosheid. Scumbag Steve is het soort man dat op zijn vijfentwintigste nog steeds naar schoolfuiven gaat, om dan in een hoekje van de parochiezaal te kotsen en te verdwijnen met je aansteker. Niet het meest aangename gezelschap, dus.

Scumbag Steve

De mens achter de meme

In 2006 besluit Susan Boston een fotografiecursus te volgen. Om wat te oefenen fotografeert ze thuis haar zestienjarige zoon Blake. Dat resulteert in een driehonderdtal ongemakkelijke foto's, waarvan enkele op MySpace terechtkomen en intussen in ons collectieve digitale geheugen gegrift staan. Blake Boston zal voorgoed bekendstaan als Scumbag Steve. Een klootzaak die stiekem een moederskindje is.

Ook de Scumbag-pet is een eigen leven gaan leiden. Van voormalig Egyptisch president Moebarak tot Perkamentus uit Harry Potter: iedereen kreeg er een op het hoofd gefotoshopt. Het internet organiseerde heuse queesten om een exemplaar daarvan te bemachtigen. Blijkbaar is het een ding om je voor Halloween te verkleden als Scumbag Steve. Het petmodel, een Red Sox-cap van New Era, bleek niet zo makkelijk te vinden. Gelukkig worden er namaakversies verkocht op eBay.

Na de meme

Niemand wordt graag geconfronteerd met zijn oude puberfoto's, laat staan dat de hele wereld ze als grap gebruikt. Aanvankelijk was Blake dan ook niet zo blij, maar al snel maakte hij de mentale klik. In 2012 werd hij door The Boston Globe gevolgd voor de reportage Learning to Love Being Scumbag Steve. Daarin ziet u hoe Blake de straat op trekt als zijn alter ego, inclusief pet en T-shirt met zijn eigen meme op. Af en toe wordt hij aangesproken of wil iemand zijn pet strelen, maar meestal wordt hij straal genegeerd. Voor fans van plaatsvervangende schaamte: de reportage staat integraal op YouTube. Verder probeerde Blake een rapcarrière van de grond te krijgen, met meezingbare lyrics als 'Who's been smoking up all your weed? Scumbag Steve, Scumbag Steve!' Je kunt een meme omarmen en je kunt een meme zo hard omarmen dat het gênant wordt.


De maker van Trollface werd getrold met zijn eigen meme

De meme

Samen met de bij extreemrechts populaire kikker Pepe the Frog is Trollface de bekendste getekende meme. Oorspronkelijk was Trollface een mislukte poging om Rape Rodent te tekenen, een creepy versie van tekenfilmheld Mighty Mouse. Hij groeide uit tot dé emoticon bij uitstek voor trollen - die mensen die genot halen uit het virtueel kloten van andere internetgebruikers.

Trollface

De mens achter de meme

Trollface werd in 2008 getekend in MS Paint door Carlos Ramirez, artiestennaam Whynne. In feite had hij die avond aan een paper moeten werken, maar uiteindelijk bracht hij naar goede gewoonte de hele avond op het internetforum 4chan door. Voor het slapengaan postte hij nog snel de cartoon. Waarna iedereen Trollface begon over te nemen. Waarom snapt hij zelf niet goed. 'Ik maak wel eens iets, maar dit was geen goede tekening. Zeker niet mijn beste werk.'

Na de meme

Ramirez liep eerst niet te koop met zijn onverwachte succes. Tot zijn moeder ontdekte dat zoonlief een internetsucces had gemaakt. Zoals elke trotse moeder zou doen, verfde ze een Trollface op hun gevel. Het was ook op haar aandringen dat Carlos besloot om zijn Trollface te beschermen met copyright. Een slimme zet, want op het hoogtepunt verdiende hij elke paar maanden tussen de tien- en vijftienduizend dollar via merchandise, licenties en reproducties. Niet slecht voor een mislukte MS Paint-tekening. Vooral op r/f7u12, een Reddit-subgroep toegespitst op rage comics (webstrips met gelijkaardige 'rage faces'), was Trollface een graag geziene gast. En toen gebeurde er iets geks. Op een bepaald moment dreigde Carlos ermee de groep aan te klagen wegens schending van het copyright. r/f7u12 reageerde door de achtergrond van de webpagina te veranderen in de afbeelding van Trollface met de tekst 'Hey Whynne... U mad Bro?' Carlos werd getrold met zijn eigen Trollface.

Elke dag dezelfde foto van Kris en Dany gaat nooit vervelen

De meme

U mag de Facebookpagina 'Elke dag dezelfde foto van Kris en Dany' vrij letterlijk nemen. Daarop werd iedere dag exact dezelfde foto van Kris Wauters en Dany Verstraeten in een lichtblauwe cabrio gepost. Kris zit aan het stuur, Dany heeft zich op de achterbank neergevleid. Allebei hebben ze een vreemde glimlach om de lippen. De foto kreeg iedere dag een nieuw bijschrift, zoals 'Dany gaat geen kebab eten. Hij is kebob vanavond' en 'Net terug uit Knokke: Dany geloofde niet dat er mensen zijn die roze bermuda's dragen. Kris is aan het lachen omdat hij gelijk heeft gehaald. Dany omdat hij mensen met roze bermuda's heeft gezien'. Meer dan dertigduizend mensen vinden dat grappig.

Kris en Dany

De mens achter de meme

De foto werd gemaakt op een oldtimerbeurs in Gent, maar zag pas het daglicht toen Vincent Schroeven en Hannes Coudenys (tevens de man achter Ugly Belgian Houses) hem in handen kregen. De twee werkten samen voor het programma Splinternet op 2BE en zaten al langer met het idee om elke dag dezelfde foto te posten. Aanvankelijk wilden ze dat doen met een eentje van Maggie De Block, maar dat vonden ze te politiek. Met Kris en Dany lukte het wel.

Na de meme

Het grappige aan 'Elke dag dezelfde foto van Kris en Dany' is niet zozeer de foto zelf, maar hoe ver de grap gaat. Absurd ver, namelijk. Er is het Kris en Dany Stickerboek, waarin u steeds dezelfde foto kwijt kunt. In een speciale Facebookgroep kunt u dubbele foto's ruilen met andere verzamelaars. Op de website Roadtripradio.be vindt u een volledige soundtrack voor Kris en Dany's roadtrips. En hoe vaker u de foto van Kris en Dany ziet, hoe genialer die wordt.

Op een vreemde manier heeft de hype de streetcredibility van Dany en Kris ook een stevige boost gegeven. Beiden hebben zich geout als grote fan van de pagina. Dany kreeg van de makers zelfs een kalender cadeau, met bij iedere maand dezelfde foto van Kris en Dany. Uiteraard.

Afgelopen zomer werd de Facebookpagina stopgezet omdat 'het hoogtepunt bereikt was'. Mensen werden daar heel verdrietig van. Om afkickverschijnselen te vermijden wordt daarom om de paar dagen een throwback gedaan naar die keer dat Kris en Dany samen in een cabrio zaten. Blijkbaar gaat dat nooit vervelen.

Distracted Boyfriend was een stockfoto over ontrouw

De meme

Distracted Boyfriend is een stockfoto met als titel 'ontrouwe man wandelt met zijn vriendin en kijkt verbluft naar een andere verleidelijke vrouw', een vrij accurate beschrijving van wat er op de foto te zien is. Distracted Boyfriend werd een meme toen een Turkse progrockband de man op de foto gebruikte als metafoor voor Phil Collins. Zijn vriendin symboliseert progrock, de andere vrouw popmuziek. Op de een of andere manier werkte dat heel erg goed en schuilt er een Phil Collins in ieder van ons. Sindsdien wordt Distracted Boyfriend gebruikt als metafoor voor zowat alles.

Distracted Boyfriend © Getty Images/iStockphoto

De mens achter de meme

De stockfoto werd gemaakt door Spaanse fotograaf Antonio Guillem en maakt deel uit van een reeks over ontrouw met steeds dezelfde drie modellen. Van het koppel in de foto zijn enkel schuilnamen vrijgegeven: Mario en Laura. De volledige reeks is zo mogelijk nog wreder. Op één beeld staart Mario naar het achterwerk van een andere vrouw terwijl hij Laura ten huwelijk vraagt. Zelfs Scumbag Steve zou dat een béétje onfatsoenlijk vinden. 'Laura' speelt trouwens ook de hoofdrol in een reeks waarin ze extreem dramatisch naar computer- en telefoonschermen kijkt. Waarom weet niemand.

Na de meme

Distracted Boyfriend werd dé meme van 2017 en ontving dit jaar nog een Shorty Award, zowat de Oscars voor sociale media. Rijk zal Guillem er niet van worden. 'De verkoop uit memes is goed voor zo'n 0,00000 procent van mijn maandelijkse inkomsten.' Gelukkig verkoopt hij naar eigen zeggen dagelijks 1600 foto's. Dat Distracted Boyfriend inmiddels compleet onverkoopbaar is geworden, is dus niet zo'n ramp. Waar Guillem het wel moeilijk mee heeft, is dat sommige memes zijn modellen belachelijk maken. Tegen dat soort exploitaties zal hij dan ook actie ondernemen: 'Dan heb ik het bijvoorbeeld over de foto waarop de gezichten zijn veranderd in een hondenkop, een vuilzak en een zak hondeneten.'