1. Het varken met de lange snuit

Even terugspoelen: 13 Reasons Why ging over de zelfmoord van het tienermeisje Hannah (Katherine Langford), dat de 13 redenen voor haar wanhoopsdaad vastlegde op 7 cassettebandjes die, eentje per kant, gericht waren aan de 13 personen die volgens haar verantwoordelijk waren voor haar wanhoopsdaad. Bij de start van de reeks kwamen de cassettes in handen van haar beste vriend Clay (Dylan Minnette). Het was door zijn ogen dat we het drama mondjesmaat crescendo zagen gaan, terwijl Hannahs stem een verhaal vertelde dat gebaseerd was op de gelijknamige youngadultroman van Jay Asher uit 2007. Na dertien afleveringen kwam er een varken met een lange snuit, en het vertelselken was uit. Boek leeggepompt, serie afgerond, kijker gevloerd. Daar had het moeten stoppen.
...

Even terugspoelen: 13 Reasons Why ging over de zelfmoord van het tienermeisje Hannah (Katherine Langford), dat de 13 redenen voor haar wanhoopsdaad vastlegde op 7 cassettebandjes die, eentje per kant, gericht waren aan de 13 personen die volgens haar verantwoordelijk waren voor haar wanhoopsdaad. Bij de start van de reeks kwamen de cassettes in handen van haar beste vriend Clay (Dylan Minnette). Het was door zijn ogen dat we het drama mondjesmaat crescendo zagen gaan, terwijl Hannahs stem een verhaal vertelde dat gebaseerd was op de gelijknamige youngadultroman van Jay Asher uit 2007. Na dertien afleveringen kwam er een varken met een lange snuit, en het vertelselken was uit. Boek leeggepompt, serie afgerond, kijker gevloerd. Daar had het moeten stoppen. Niet, dus. 13 Reasons Why was naast goed, controversieel en waarachtig namelijk ook waanzinnig populair. Drie weken na de lancering was er al 11 miljoen keer over de reeks getweet, en had hoofdrolspeelster Katherine Langford een Instagram-aanhang van 2,9 miljoen zielen - intussen zijn dat er 9 miljoen. En aangezien geld niet praat maar vloekt, stond het al snel vast dat er op zijn minst nog een seizoen zou volgen, zodat uitvoerend producent Selena Gomez een nieuw zwembad kon kopen. 13 Reasons Why heeft in het begin zeker geprofiteerd van de populariteit van Gomez, die bij de minste tweet of post op Instagram (136,9 miljoen volgers) een leger van tienermeisjes op de been brengt. Maar zelfs al heeft Justin Bieber in je subtropische zwemparadijs gekakt: een nieuw zwembad is nooit een goede reden voor een tweede seizoen, Selena. In mei 2017 werd bekendgemaakt dat er een vervolg zou komen op 13 Reasons Why. Een maand eerder had Entertainment Weekly, dat de bui zag hangen, een stuk gepubliceerd met dertien redenen (ze hadden dit idee al gepikt nog voor wij het hadden) waarom dat een slecht idee was. In een daarvan wordt de nieuwe richting van seizoen twee akelig accuraat voorspeld: 'Een tweede seizoen zou automatisch zorgen voor nog meer personages die donkere, gevaarlijke paden bewandelen - paden die de serie in de richting van een whodunit of een misdaadreeks zouden sturen. Het zou gewoon te veel zijn, en niet langer waarachtig.' In de eerste afleveringen van het nieuwe seizoen worden studenten afgedreigd door een mysterieuze onbekende en zien we Clay en zijn vriend Tony de achterbuurten afschuimen en drugsholen binnendringen, op zoek naar hun vermiste klasgenoot Justin. Dat is de misdaadkant, maar er is ook een Donnie Darko-zijde: Clay praat voortdurend met de geest van Hannah. Intussen heeft hij een relatie met de destructieve Skye (Sosie Bacon, de dochter van Kevin), laat hij een tattoo zetten en is hij onbeleefd tegen zijn ouders. Weg sfeer. Terwijl 13 Reasons Why worstelt en wroet om de juiste toon te vinden, of zelfs maar het begin van een richting, vragen wij ons maar één ding af: wie heeft de mojo van deze prachtserie verloren gelegd? Showrunner Brian Yorkey: 'Tijdens het draaien van seizoen 1 werd het ons hoe langer hoe meer duidelijk dat we deze personages niet aan hun lot konden overlaten.' Komaan. De stem van Hannah (grappig: de Australische Katherine Langford praat in het echt met een accent zo ruw als de outback) was in de eerste jaargang uw betrouwbare gids. Dat in elke aflevering van seizoen 2 een andere stem te horen is, is geen ramp. Dat die voice-over dezelfde gemeenplaatsen spuit waaraan ook Grey's Anatomy ('Verdien ik mijn vrienden wel?') of Dawson's Creek ('Niemand weet écht wie je bent') zich weleens bezondigen, is dat wel. De reden waarom in elke aflevering een andere stem aan het woord komt, is simpel: dit seizoen draait rond de rechtzaak die Hannahs moeder heeft aangespannen tegen Liberty High, de school waar haar dochter finaal verloren liep. Dat houdt concreet in dat het hele verhaal nog eens verteld wordt, vanuit andere invalshoeken en met hier en daar een ongeloofwaardig nieuw element om ons zoet te houden. Eerlijk: u kunt beter nog eens naar seizoen 1 kijken. Uit een online artikel van vorig jaar: 'Omdat de reeks een grote emotionele tol eiste van de jonge acteurs, zetten de producers een roedel schattige therapiehondjes in, waarmee ze konden knuffelen om tot rust te komen.' Free the therapy puppies! Emily Nussbaum, tv-columniste van The New Yorker met een Pulitzer op haar schouw, was om tal van uitvoerig van voetnoten voorziene redenen geen fan van de reeks, maar zelfs zij moest toegeven dat er ijzersterk in geacteerd werd. En niet alleen door de twee hoofdrolspelers: ook Christian Navarro (Tony), Alisha Boe (Jessica) en Miles Heizer (Alex) maakten aanspraak op meer en andere rollen. Dat u ze sindsdien maar zelden in uw bioscoop bent tegengekomen, komt omdat ze door de producers gegijzeld worden. Dus als Dylan Minnette in interviews weer eens beweert dat hij zich bij Selena Gomez altijd 'welkom en geliefd' voelt, dan weet u: stockholmsyndroom. Die jongen moest al lang de nieuwe Michael Cera, Casey Affleck of Jesse Eisenberg zijn. 'Een reeks onheilspellende polaroids leiden Clay en zijn klasgenoten naar een complot dat in verband staat met een verschrikkelijk geheim', staat in een recente perstekst. Daar is de whodunit weer. Bovendien: Flodder heeft het gebruik van polaroids als plotelement voorgoed verpest. Jaren niet meer zo'n tragisch liefdeskoppel als Hannah en Clay gezien, twee zielsverwanten tussen wie het water aldoor veel te diep was, behalve tijdens die ene dans op het feest in de sporthal. Alsof Baz Luhrmann Romeo & Juliet onder handen zou nemen! Aflevering 11, waarin Clay leert waarom ook hij op de cassettebandjes staat, waren emotioneel de uitputtendste vijftig minuten uit de recente tv-geschiedenis. Seizoen 2 tast niet alleen de onschendbaarheid van Clay en Hannah aan, het doet ook afbreuk aan de puurheid van hun relatie. Dat is misschien wel de ergste zonde. Een Selena-tweet: '#BacktoYou. Uit op 10 mei, maakt deel uit van de 13 Reason Why-soundtrack. Ik ben zo blij dat jullie dat nummer eindelijk zullen horen!' Wij hébben Back to You al gehoord. Heeft iemand nog een therapiepuppy over? The Night We Met van Lord Huron: dat was het nummer waarop Clay en Hannah hun enige dans deelden, terwijl een glitterbol witte kevers over hun beste kleren liet kruipen. Seizoen 1 had een soundtrack die het verhaal naar een hoger niveau tilde, een mix van oud (The Cure, The Alarm, Codeine) en nieuw (Chromatics, M83, Hamilton Leithauser) waarin 13 van Big Star eindelijk een thuis vond, al was het dan in de versie van Elliott Smith. Bij seizoen 2 haalt het niveau van het verhaal de muziek naar beneden: de slaapkamerposters van Joy Division en The Shins wekken wrevel op, en bij het horen van Love Vigilantes dachten wij écht even: 'Welke New Order-klonen hebben ze nu weer opgediept?' We zijn daar niet trots op. ' 13 Reasons Why maakt van zelfmoord een glad spektakel', kopte The New Yorker twee maanden na de première. In die periode stuurden Amerikaanse scholen volop brieven naar de ouders van hun leerlingen, om hen te waarschuwen voor de gevaarlijke inhoud van de serie. Het is een discussie zo oud als Het lijden van de jonge Werther: red je mensen door ze te laten zien dat ze niet alleen staan, of geef je hun met het tentoonstellen van je ellende net dat laatste zetje? Het was alvast goed dat er nog eens een discussie ontstond, en we geloven Brian Yorkey wanneer hij zegt dat hij heel goed heeft nagedacht over hoe hij de zaken moest aanpakken: 'We wisten dat we een boek verfilmden dat een enorme aanhang had, we waren ons bewust van de duizenden brieven van lezers die zeiden dat het hun leven gered had (...) Het kwam erop aan al die lastige onderwerpen zonder vrees in de ogen te kijken. Wat we toonden, was niet altijd gemakkelijk, maar het was wel waarachtig en respectvol. Daarom sloeg de reeks zo aan bij jonge mensen.' Nee, het echte uitmelken van Hannahs zelfmoord begint nu pas. En de boodschap van de hoofdrolspelers in de eerste aflevering, met verwijzing naar 13reasonswhy.info? Alweer fout. Waarmee we eindelijk bij de kern van het probleem beland zijn. Seizoen 1 was verre van vlekkeloos. De serie kende een serieuze dip halfweg, in de dialogen loerde het melodrama voortdurend om de hoek en bij sommige scènes (de verkrachting in de jacuzzi) kon je je echt vragen stellen. Maar 13 Reasons Why was perfect in zijn onvolkomenheid. De avonturen van Hannah, Clay en de jocks en nerds op Liberty High zogen je mee. Wie jong genoeg was om zich zijn middelbareschooltijd te herinneren, of oud genoeg om schoolgaande kinderen te hebben, werd er onherroepelijk door geraakt, en misschien zelfs een beetje door veranderd. Dat seizoen 2 die voor een tv-drama toch zeldzame kwaliteiten van tafel zou vegen, werd een jaar geleden ook al door Entertainment Weekly voorspeld: 'Dit drama gaat over de eerlijke, belangrijke boodschap die Hannah ons te vertellen heeft. Door nog een seizoen te maken, wis je haar betoog zo goed als uit - je neemt het idee weg dat er uit haar dood iets te leren valt. Tenzij de focus in dat tweede seizoen zou liggen op geluk en een middelbare school zonder pesterijen. Maar als dat het geval zou zijn, waar blijft dan het drama?' Slotsom: 13 Reasons Why knabbelt voor een vuistvol dollars aan zijn eigen nalatenschap. Dat is niet alleen onlogisch, het is ook contraproductief.