'Ring ding ding ding. Ring ding ding ding ding.' Meer had Crazy Frog niet nodig om een dikke week geleden Europa collectief de kast op te jagen. Er was dan ook een voorgeschiedenis. Tussen 2004 en 2007 was de kikker van een ellendige ringtone uitgegroeid tot de meest gehate artiest uit de popgeschiedenis met een onaflatende reeks low-efforthits als Axel F, Popcorn en Jingle Bells. Na 2009 werd het twaalf jaar stil. Aangenaam stil. Tot hij midden deze maand opnieuw van zich liet horen met Tricky, een nieuwe single. Een comeback waar niemand, maar dan ook niemand op zat te wachten.
...

'Ring ding ding ding. Ring ding ding ding ding.' Meer had Crazy Frog niet nodig om een dikke week geleden Europa collectief de kast op te jagen. Er was dan ook een voorgeschiedenis. Tussen 2004 en 2007 was de kikker van een ellendige ringtone uitgegroeid tot de meest gehate artiest uit de popgeschiedenis met een onaflatende reeks low-efforthits als Axel F, Popcorn en Jingle Bells. Na 2009 werd het twaalf jaar stil. Aangenaam stil. Tot hij midden deze maand opnieuw van zich liet horen met Tricky, een nieuwe single. Een comeback waar niemand, maar dan ook niemand op zat te wachten. Of correcter: niemand ouder dan 35. Want dat is het merkwaardige: in zowat alle traditionele media wordt Crazy Frogs terugkeer op afgrijzen onthaald, maar op TikTok, YouTube en Instagram heerst een zeker enthousiasme. Het valt ook niet te ontkennen: met 3,1 miljard views op YouTube staat Axel F sinds kort op plaats 25 in de meest bekeken video's aller tijden, op TikTok wordt al twee jaar op zijn muziek gedanst en vorige maand nog liet de Nederlandse rapper Joost de voltallige AB Axel F woord voor woord meebrullen. Met andere woorden, er is bij generatie Z wel degelijk vraag naar nieuwe muziek. Of de comeback zal slagen, is een andere vraag. Met 100.000 plays op Spotify na de eerste week lijkt Crazy Frog met Tricky niet op weg om opnieuw de hitlijsten te veroveren, laat staan even alomtegenwoordig te zijn als in 2005. Maar met zijn merkwaardige rehabilitatie schrijft Crazy Frog wel een nieuw hoofdstuk in zijn verhaal. Een verhaal dat al fascinerend was. Er schuilt meer achter die 'ding, ding' dan u denkt. Weinig mensen realiseren het zich, maar de vocals van Crazy Frog zijn veel ouder dan Crazy Frog zelf. In 1997, het jaar waarin Barbie Girl over de radiogolven heerst en ICQ de nieuwste internetrage is, ontdekt een Zweedse tiener, de zeventienjarige Daniel Malmedahl, dat hij een bijzonder talent heeft: hij kan zijn vrienden doen lachen met zijn imitatie van hun opgevoerde brommers. Specifieker: het geluid van hun tweetaktmotoren. En dus neemt hij zichzelf op, noemt het bestand 2taktare.mp3 en zet het op het prille internet, ter amusement van zijn vrienden. Napster bestaat nog niet, het zal nog zes jaar duren voor 4chan wordt uitgevonden. Er gebeurt dan ook weinig met zijn imitatie, maar het bereikt wel een tv-researcher, die Malmedahl contacteert om zijn talent live op de Zweedse televisie te demonstreren. Waarna de opname een bescheiden eigen leven begint te leiden. Zo wordt het, buiten Malmedahls weten om, gebruikt voor de The Insanity Test, een van de allereerste internetchallenges, die per kettingmail wordt rondgestuurd. Wie op de link klikte, kreeg een afbeelding van een Formule 1-wagen te zien. Zodra het geluidsbestand geladen was (wat in 1997 even kon duren) hoorde je Malmedahls 'ring ding ding'. De uitdaging was om zestig seconden naar de foto te staren zonder te lachen. Wie toch moest lachen, was 'wettelijk gestoord'. Prille internethumor was iets raars. Maar 2taktare.mp3 bereikt ook een andere Zweed, de 26-jarige Erik Wernquist, die voor het tweede stukje in de puzzel zorgt. Wernquist is een beginnend animator die bezig is om een portfolio samen te stellen en per toeval op de knullige tweetaktimitatie stoot. In 2003 creëert hij in acht weken tijd The Annoying Thing, zoals hij het wezen doopt, een grijzige amfibie met een bloot piemeltje die op een ingebeelde motor rondrijdt. Hij zet de video als gratis download op zijn site, waar die uitgroeit tot een van de eerste internetmemes. Vier jaar voor I Can Has Cheezburger?, vier jaar voor de eerste rickroll. 'Ik heb dat gewoon voor de fun gemaakt', vertelt Wernquist er later over. Het zegt iets over de origin story van Crazy Frog. Niemand wil geld verdienen. Niemand wil volgers scoren. Niemand wil viraal gaan. Het zijn gewoon twee jongens die iets onnozels gemaakt hebben omdat ze het grappig vinden. Het is het internet op zijn onschuldigst. En dan krijgt Wernquist telefoon uit Duitsland. Terwijl The Annoying Thing rondgaat op de eerste peer-to-peernetwerken, is de muziekwereld in de ban van een nieuwe craze: de ringtone. Tot dan kwamen gsm's op de markt met vooraf geprogrammeerde beltonen. Denk: monofone of polyfone versies van de Nokia-tune of Für Elise. (Alleen tantes gebruikten Für Elise.) Vanaf 2003 worden ook de eerste gsm's met realtones gelanceerd. Beltonen die niet alleen originele fragmenten van songs kunnen zijn, maar die je ook kunt downloaden. En vooral: mensen zijn bereid daarvoor te betalen. Terwijl een volledig nummer op iTunes 0,99 euro kost, blijkt het grote publiek bereid om 2 tot 4 euro te betalen voor een beltoon van Yeah van Usher of In da Club van 50 Cent. Het is met ogen van nu moeilijk te begrijpen, maar mensen van de vroege 21e eeuw lieten hun gsm's niet alleen op luid staan, ze waren ook trots op hun gepersonaliseerde ringtone. In 2003 ontploft de nieuwe business. In Zuid-Korea steekt de ringtonemarkt de cd-markt voorbij, in de VS richt Billboard een aparte hitlijst op voor ringtones. Alleen is er ondertussen een klein euvel opgedoken. Terwijl monofone ringtones technisch gesproken covers zijn, vallen realtones in de categorie 'samples' - en zijn ze dus onderhevig aan auteursrechten. Wat betekent dat een flink stuk van de ringtonekoek naar de muzieklabels gaat. Jamba, een Duits mobile-contentbedrijf, opgericht door de drie broers Samwer, die later Zalando zullen financieren, heeft daar een handige oplossing voor gevonden. Het wil zijn eigen ringtones maken en zo alle inkomsten voor zich houden. Het richt zijn pijlen op het internet, waar het op zoek gaat naar alles wat populair is bij jongeren. En een van de video's die Jamba tegenkomt, is er eentje van een grijzige amfibie genaamd The Annoying Thing. 'Ik werd gestalkt door Jamba', zegt Wernquist later. 'Ze belden me dag en nacht.' Een van hun voorwaarden: ze willen het wezen Crazy Frog noemen. Uiteindelijk gaat de animator overstag, niet goed wetende hoe groots de plannen van Jamba zijn. 'Als ik het geweten had,' aldus Wernquist, 'dan had ik meer creatieve controle gevraagd. Ik bedoel: het is niet eens een kikker. En hij is niet gek.' In elk geval: Crazy Frog komt terecht in Jamba's gamma van bizarre ringtonewezens, van Schnuffel het konijn over Sweety het kuikentje tot het Meisje met de Prei. Waarna fase twee van hun plan volgt: een totaal en algeheel tapijtbombardement aan reclame. Er is een reden waarom werkelijk iedereen Crazy Frog kent. Van 2004 tot 2007 passeert hij in élk reclameblok van een tienerprogramma op VT4, TMF, JIMtv of MTV. Niet alleen in ons land, maar over heel Europa. In 2004 spendeert Jamba 90 miljoen euro aan reclame in Duitsland alleen. In het Verenigd Koninkrijk koopt Jamba in één maand tijd 73.716 spots. Uit onderzoek is achteraf gebleken dat 87 procent van de Britse bevolking de spot 26 keer gezien heeft. Tien procent zag hem meer dan 60 keer. Dat stemt ook min of meer overeen met mijn herinnering. Vreemd genoeg blijkt die aanpak te werken. Kinderen kopen Crazy Frog omdat ze hem grappig vinden. Studenten kopen Crazy Frog omdat hij zo dom is. Volwassenen kopen Crazy Frog om hun collega's te irriteren en te tonen dat ze niet saaie Patrick van accounting zijn. In 2004 verkopen de broers Samwer Jamba voor 270 miljoen dollar. Ringtones zijn uitgegroeid tot een miljardenindustrie. En Crazy Frog is de allereerste superster. Voor de duidelijkheid: Crazy Frog maakt op dat moment nog geen muziek. Het is de stem van Malmedahl die als ringtone verkocht wordt. Dat verandert wanneer Wolfgang Boss, een Duitse A&R met een klein label, de ringtone ontdekt. Geen kleine naam, Wolfgang Boss, maar een man met een bijzonder talent: hij heeft een neus voor noveltyhits. Later zal hij een hand hebben in meer dan 100 gouden of platina platen in Duitsland. Onder meer Milow, Stromae, Gotye en Triggerfinger hebben hun Duitse succes aan hem te danken. Boss ziet in Crazy Frog meer dan een ellendige ringtone: gefascineerd door dat nieuwe en onverkende muzieklandschap wil hij kijken of er van die kikker een volwaardige artiest te maken valt. Te beginnen met een eerste single. Na maanden van mislukte pogingen in de studio valt zijn oog op de monofone ringtonehitlijst van 2003, waar Axel F, het themalied van Beverly Hills Cop op één staat. Hij laat Bass Bumpers, twee Duitse danceproducers, de acht jaar oude vocals van Malmedahl in stukjes knippen en door een versnelde versie van Axel F heen samplen. Erik Wernquist mag met Kaktus, de animatiestudio waarvoor hij ondertussen werkt, de videoclip maken, waarin Crazy Frog op zijn imaginaire motor door een futuristische stad rijdt. Boss' instinct blijkt te kloppen. Axel F raakt een snaar bij het grote publiek. Voor de casual muziekliefhebber is Crazy Frog de underdog die de muziekwereld overhoop haalt. In het Verenigd Koninkrijk moet Coldplays Speed of Sound het afleggen tegen de ringtonekikker, tot groot jolijt van de Coldplay-haters. Tijdens de zomer van 2005 prijkt Axel F van Crazy Frog in meer dan tien landen op één. Het is een van de eerste keren dat de nieuwe internetcultuur in de mainstream opduikt, twee jaar voor Charlie Bit My Finger, Numa Numa en Chocolate Rain het begrip 'viraal' introduceren. Crazy Frog is het gezicht van de nieuwe tijden die de muziek- en internetwereld te wachten staan. Alleen: dat wordt er nogal hard in gestampt. Er verschijnt een kerstsingle, Jingle Bells, en een full album met covers van Pump Up the Jam en I Like to Move It. Er komt een racegame uit op de PlayStation 2. Er is sprake van een tv-reeks. En ondertussen heeft Jamba ook van Axel F een ringtone gemaakt, waarmee het de kijker opnieuw begint te bombarderen. Een backlash kan niet uitblijven. Al vroeg in 2005 is het klachten beginnen te regenen bij telecomoperatoren over heel Europa. Jamba, het bedrijf achter Crazy Frog, blijkt er namelijk dubieuze praktijken op na te houden. Het verkoopt geen ringtones, zoals zijn advertenties lijken te suggereren, maar abonnementen op ringtones. Wie een sms stuurt, stemt onbewust in met een abonnement van 4 euro per maand. Eentje waar bovendien niet makkelijk onderuit te komen is: het nummer waarmee je de dienst kunt opzeggen, staat niet op Jamba's website vermeld. Het zet de toon voor de publieke perceptie van Crazy Frog: als een vehikel voor zuiver geldgewin. Voor pure muziekliefhebbers is Crazy Frog een noveltyhit op basis van een ringtone, een duivelspact van antimuziek. Zijn kop helpt niet, de overexposure evenmin. More Crazy Hits, het tweede album, met covers van The Final Countdown en We Are the Champions (Ding a Dang Dong), duikt in 2006 nog wel op in de hitlijsten, maar wanneer Crazy Frog in da House verschijnt, een reggaetoncover van het Knight Rider Theme, is de ster van Crazy Frog opgebrand. Toeval of niet, maar die laatste single verschijnt in dezelfde maand dat Steve Jobs de eerste iPhone aankondigt. Het begin van het einde voor de ringtonemarkt, op dat moment nog goed voor 4,7 miljard dollar. Smartphones waarmee je je eigen mp3's als beltoon kunt instellen worden snel de nieuwe standaard, terwijl de ringtonemarkt jaar na jaar verder krimpt. In 2014, terwijl de realtone van Taylor Swifts Shake It Off op één staat, schrapt Billboard zijn beltoonhitlijst wegens gebrek aan relevantie en zit de ringtone- craze erop. En met de ringtone verdwijnt ook Crazy Frog. In 2009, na een mislukte comeback, wordt hij definitief begraven. Vier jaar eerder was hij nog het symbool van een veranderende wereld. Nu is hij een kwade herinnering aan een tijdperk waarin niemand zijn gsm op stil zette. En dan blijkt Crazy Frog toch niet dood. Op 10 december laat hij na twaalf jaar stilte van zich horen met Tricky. Opnieuw een cover, maar deze keer net iets anders. Tricky blijkt een mix van It's Tricky van Run-DMC uit 1987 met de instrumentale track van M to the B van Millie B uit 2016. Twee tracks die vooral tiktokkers iets zeggen. M to the B is de soundtrack bij de meest gelikete tiktok aller tijden, een face-zoomvideo van Bella Poarch. It's Tricky is het geluid van een populaire challenge waar onder meer Kim Kardashian en Kylie Jenner zich aan wagen. Nu de ringtonemarkt dood is, stort Crazy Frog zich op TikTok. Toeval is dat niet. Er is namelijk iets gekeerd de voorbije jaren. Wat voor iedereen boven de dertig een pavlov voor rugrillingen is, blijkt voor generatie Z en jonge millennials iets heel anders. Voor hen is Crazy Frog een relikwie van een vervlogen internettijdperk, toen een onnozel idee van een zeventienjarige Zweed tot een wereldhit kon uitgroeien. Voor hen overheerst de fun, niet de overkill. Er valt ook niet naast te kijken: Crazy Frog sluit opvallend goed aan bij de random internetcultuur van vandaag. Het internet houdt van domme dingen die niet grappig zijn en daardoor net wél grappig - zeker als boomers ze haten. De covers van Crazy Frog, luie herwerkingen met steeds dezelfde sample erover, zouden vandaag onder shitposts vallen. De opgefokte sound, overgesatureerde visuals en gepitchshifte stem sluiten dan weer perfect aan bij de hyperpop, een avant-gardistisch genre dat de grenzen van wat pop is, lijkt te verkennen. Artiesten als 100 gecs, Dorian Electra en Danny L Harle dwepen al langer met de kikker. Crazy Frog is heel hip bij de heel hippe kids. Het klinkt hard om te zeggen, zeker voor wie 2005 tot 2007 bewust meemaakte. Maar misschien was Crazy Frog zijn tijd vooruit.