Het minste wat je over The Mentalist kunt zeggen, is dat ze onderwerpen als telepathie of helderziendheid terugbrengt naar waar ze thuishoren, namelijk de wereld van de fictie. In deze Amerikaanse detectivereeks draait alles immers om een persoon met 'speciale talenten', ene Patrick Jane, die samenwerkt met het California Bureau of Investigation om moordzaken op te lossen. Jane heeft een verleden als tv-medium, maar die carrière heeft hij na enkele controverses opzijgezet en nu wendt hij zijn talenten aan voor het grotere goed. Dat klinkt een beetje melig - en met een programma als Het Zesde Zintuig in het achterhoofd ben je geneigd om The Mentalist met enig voorbehoud te bekijken. Maar zoals Jane in de pilootaflevering zelf zegt: 'Trust me, it's not as bad as it looks.' De whodunits in de afleveringen die we al konden zien, zijn vrij voorspelbaar, maar net zoals in een reeks als House M.D. wordt dat goedgemaakt door de aantrekkingskracht van het hoofdpersonage.

Patrick Jane, erg knap vertolkt door de Australische acteur Simon Baker, is niet zomaar een helderziende die door handoplegging en met veel gezweet de oplossing vindt. Eigenlijk heeft hij zelfs geen speciale gaven. In zijn tv-show, waar hij wel een medium speelde dat aan alle clichés voldeed, hield hij zijn publiek voor de gek, maar intussen geeft hij toe dat zijn paranormale vaardigheden eigenlijk niet echt waren. Desondanks is de man nuttig voor de politie: hij heeft een sterk ontwikkelde intuïtie én kan mensen uitzonderlijk goed 'lezen'. Uit wat verdachten of getuigen zeggen en hoe ze zich gedragen, kan Jane veel meer afleiden dan de detectives met wie hij optrekt. Daardoor weet hij meestal eerder dan hen hoe de vork in de steel zit. Bovendien is hij een meesterlijke manipulator die zowel met zijn collega's als met de mensen die hij in zijn onderzoeken ontmoet 'mindgames' speelt.

The Mentalist is uitstekend gemaakt entertainment - de bedenker was trouwens de scenarist van Rome - maar de reeks staat niet echt op hetzelfde niveau van bijvoorbeeld Lost of Dexter. Er zit wel een rode draad in het verhaal (Jane wordt achtervolgd door een seriemoordenaar die hij tijdens een tv-optreden ooit beledigd heeft), maar in se is dit een detectivereeks à la CSI of Bones, waarin iedere week netjes een zaak wordt opgelost. In de Verenigde Staten is The Mentalist ondertussen tot een echte hit uitgegroeid, en het is daar zelfs de enige nieuwe serie die het afgelopen halfjaar potten heeft gebroken. Sommige tv-critici zien in het succes van The Mentalist een teken dat 'the second golden age of television' in Amerika op zijn laatste benen loopt. Dat tijdperk, begonnen met The Sopranos, werd gekenmerkt door complexe tv-series à la Lost en 24, die werden volgestouwd met personages en verhaallijnen en waarvan je als kijker geen aflevering mocht missen om te kunnen volgen. Dat een reeks als The Mentalist wel een groot publiek aanspreekt en series als Pushing Daisies veel minder aanslaan, wordt dan beschouwd als een teken dat de tv-kijker in de VS stilaan genoeg heeft van uitdagend kijkvoer.

Het is echter nog veel te vroeg om de doodsklok te luiden voor het betere Amerikaanse drama. De output van de kleinere zenders in de VS is kwalitatief gezien nooit beter geweest, nu HBO op vlak van tv-series concurrentie krijgt van onder meer Showtime ( Dexter, Weeds) of AMC, dat het briljante Mad Men heeft gemaakt. Dankzij de komst van dvd en digitale televisie is het bovendien nooit makkelijker geweest om een 'moeilijke' serie te volgen, en de extra inkomsten uit die nieuwe technologieën maken het tegelijk voor de producenten rendabel om de liefhebbers op hun wenken te bedienen. En wat de grote omroepen betreft, is het wellicht gewoon wachten tot er nog eens een hit als Lost opstaat, die dan zorgt voor een nieuwe stroom gelijkaardige series. Lost-bedenker J.J. Abrams zou trouwens zelf die voortrekkersrol kunnen spelen, met zijn nieuwste reeks Fringe (zie kader), en ook in het najaar gaan er op de Amerikaanse tv weer een hoop reeksen van start die een vervolg op de 'golden age' kunnen breien. Wat de toekomst brengt, weet natuurlijk niemand. Wel, tenzij misschien Patrick Jane.

THE MENTALIST

Vanaf 4/2, elke woensdag om 20.40 - VT4

Door Stefaan Werbrouck