© Der Spiegel
...

© Der Spiegel Vertaling en bewerking: Bram Van MoorhemSpielberg: Waarschijnlijk heb ik een beetje meer... Cruise:... lef gekregen? Spielberg: Dat zeker. Vroeger deed ik me voor als de grote verzoener van buitenaardse beschavingen en de onze. Ik deed alles om een vreedzame ontmoeting voor te bereiden. Maar op de duur vond ik dat een beetje vervelend. Ik ben opgegroeid met SF-films uit de jaren '50 en '60, met vliegende schotels die de aarde de oorlog verklaren en mensen die in opstand komen tegen de buitenaardse onderdrukkers. Het leek me dus logisch dat ik voor mijn pensioen nog één keer een grimmige buitenaardse invasie in beeld zou brengen. Cruise: Niet alleen voor Amerika, voor de hele wereld. We leven in een wereld waarin we op zeer uiteenlopende manieren zeer snel kunnen communiceren. En toch hebben we nog nooit zulke grote communicatieproblemen gehad als nu. Er is meer dan ooit nood aan goede communicatie, onze vijanden zijn universeel: drugs, ongeletterdheid, misdaad. We moeten daar gezamenlijk tegen strijden. Deze film is een metafoor voor die strijd. Spielberg: We wilden een film waarin mensen, over grenzen en verschillen heen, hun krachten bundelden tegen een gemeenschappelijke niet-menselijke vijand. Spielberg: De globale catastrofe wordt getoond vanuit een subjectief gezichtspunt. Het publiek ervaart de oorlog vanuit het perspectief van Toms personage, een Amerikaanse dokwerker. Maar we laten er geen verwarring over bestaan: de hele aarde wordt bedreigd. Cruise: Aan de andere kant van de wereld zal men deze film uiteraard vanuit een ander perspectief zien, vanuit verschillende politieke overtuigingen en andere wereldbeelden. Maar de angst en de dreiging die 'War of the Worlds' toont, is universeel genoeg om door iedereen begrepen te worden. Spielberg: Daar wil ik niet over speculeren. Ik voel me niet verantwoordelijk voor de mensen die deze film anders bekijken door hun ideologie of hun aversie tegen ons land. Cruise: Als filmmakers proberen we juist in te gaan tegen enge wereldbeelden die aanleiding geven tot xenofobie en paranoïa. We houden ons bezig met individuen en hun handelingen. Ik denk dat het bijvoorbeeld verkeerd is om over 'de regering' te spreken, het gaat tenslotte over individuen in een bepaalde regering. Veralgemenen is gevaarlijk. Spielberg: Ik denk het niet. Wells' roman is al een paar keer bewerkt, merkwaardig genoeg altijd in tijden van een internationale crisis. De Tweede Wereldoorlog was net uitgebroken toen Orson Welles miljoenen Amerikanen de daver op het lijf joeg met zijn legendarisch hoorspel, de kranten stonden toen vol van Hitlers invasie in Polen en Hongarije. Toen de eerste filmversie in 1953 in de bioscopen kwam, was er de nucleaire dreiging van de Sovjet-Unie. En onze versie komt nu ook op een moment waarop de Amerikanen zich bijzonder kwetsbaar voelen. Spielberg: Je moet in de eerste plaats leren omgaan met je eigen angsten. Voor Jaws moest ik mijn angst voor water en voor haaien zien te overwinnen. Dat bleek later een onfeilbaar recept voor succes: wat mij bleek deed wegtrekken, deed hetzelfde voor mijn publiek. Cruise: Dat is waar. Na Jaws vreesde iedereen voor zijn leven, zelfs in de badkuip. Spielberg: Helemaal niet. Integendeel, het deed me zelfs plezier. De publiekreactie leerde me dat de film werkte en dat we een basisangst van het publiek aanraakten. Dat is een van de mooiste dingen die je als regisseur kan bereiken: een film die op een zeer fundamenteel niveau werkt. Trouwens, voor veel mensen werd het zwemplezier alleen maar groter. Er werden na vertoningen wedstrijdjes georganiseerd om te kijken wie het verste in het water durfde. Cruise: Als mijn kinderen naar de zwemles gaan, fluiten ze het thema van Jaws. En ze hebben de film niet eens gezien! Cruise: Hoegenaamd niet. Spielberg: We slapen allebei heel goed, als je dat bedoelt. Sinds Jaws heb ik moeten leren omgaan met de torenhoge druk die verwachtingen met zich brengen. Maar als ik daar niet tegen gewapend was geweest, had ik nooit een film als Schindler's List kunnen maken. Ik ben niet bang om mijn publiek teleur te stellen. Ik heb een beweging gemaakt van monsterproducties die de massa beroeren naar kleinere, persoonlijke, zelfs esoterische projecten - en weer terug. Tussen die twee uitersten in de wereld van de cinema wil ik me blijven bewegen. Spielberg: Integendeel, ik zou me vereerd voelen. Cruise: We hebben deze film gemaakt omdat we hem wilden maken. Natuurlijk willen we het geld van de productie terugverdienen, maar we hebben maar een beperkte invloed op het uiteindelijke succes van War of The Worlds. Misschien zijn er mensen in de filmindustrie die onze namen in een formule kunnen gieten om het boxoffice-resultaat te berekenen, maar dat is wel het laatste waar we ons mee willen bezighouden. Spielberg: Ik maak in de eerste plaats films voor mezelf - en in de tweede plaats voor iedereen die niet goed kan rekenen. Cruise: Wat verbaasde je precies? Cruise: Ik geloof in de vrije meningsuiting. Ik vond het een eer dat Scientology-vrijwilligers op de set aanwezig wilden zijn. Ze hielpen de crew. Als ik aan een film werk, doe ik alles wat ik kan om de mensen in mijn nabije omgeving te helpen. Ik geloof in communicatie. Spielberg: Ik zag ze eerder als een informatietent. Niemand werd verplicht om daar binnen te gaan, maar ze was beschikbaar voor iedereen met een open geest en een gezonde interesse in alternatieve geloofsopvattingen. Cruise: De Scientology-vrijwilligers waren aanwezig om zieken en gewonden te helpen. De mensen op de set waardeerden dat. Ik heb geen enkel probleem om over mijn geloof te praten, maar ik doe nog zoveel meer. We leven in een wereld waarin mensen voortdurend aan de drugs zijn, waarin zelfs kinderen aan de drugs zijn. Een wereld waarin de misdaden tegen de menselijkheid zo wreed zijn, dat de meeste mensen walgen en wegkijken. Dit zijn zaken waar ik om geef. Ik hecht weinig belang aan het geloof of de nationaliteit van iemand, maar als die persoon van de drugs af wil, kan ik helpen. Als iemand wil leren lezen, kan ik helpen. Als iemand geen crimineel meer wil zijn, kan ik een aantal vaardigheden aanreiken om hen te leren een beter leven op te bouwen. Behoort het ook tot uw takenpakket om nieuwe volgelingen te rekruteren? Cruise: Ik ben een helper. Ik heb bijvoorbeeld al honderden mensen geholpen om van de drugs te blijven. Scientology heeft het enige succesvolle rehabilitatieprogramma ter wereld. Het heet Narconon. Cruise: Je begrijpt blijkbaar niet wat ik bedoel. Het is bewezen dat er over de hele wereld maar één succesvol rehabilitatieprogramma voor drugsverslaafden is. Punt. Cruise: Ik wil alleen maar mensen helpen. Ik wil dat iedereen het goed heeft. Spielberg: Ik krijg dat soort vragen ook over mijn Shoah Foundation. Men vraagt me wel eens waarom ik mijn diep geloof in tolerantie zo nodig moet uitzaaien via de opleidingsprogramma's van de stichting. Terwijl: wij proberen leerlingen van publieke scholen gewoon tolerantie bij te brengen door hen te informeren over de geschiedenis van de holocaust. Spielberg: Neen, helemaal niet. Tom vertelde je zonet waar hij in gelooft, daarna vertelde ik je waar ik in geloof. Ik wil alleen maar duidelijk maken dat sommige mensen in Hollywood meer ambiëren dan louter acteur of regisseur zijn. Sommige mensen, zoals wij, hebben een zeer persoonlijke missie. In Toms geval is dat zijn kerk, in mijn geval is dat de Shoah Foundation waarin ik andere mensen wil waarschuwen voor de gevaren van pure haat. Spielberg: Ik denk dat jonge mensen overtuigd kunnen worden door de getuigenissen van de Holocaustoverlevenden: zij vertellen met hun eigen woorden over onmenselijkheid, over hoe ze gehaat werden en uit hun huizen werden verbannen. Over hoe hun families simpelweg vernietigd werden en over hoe zij dat door een of ander mirakel toch allemaal hebben kunnen overleven. Cruise: Hoe is de holocaust begonnen? Mensen worden niet geboren als fanatici. Het wordt hen aangeleerd. Cruise: De laatste tijd is dat onderzoek nochtans sterk afgebouwd. En weet je waarom? Omdat de autoriteiten nooit iets gevonden hebben. Er zijn ook geen onregelmatigheden. In Duitsland hebben we bijvoorbeeld meer dan 50 rechtszaken gewonnen. Je kunt ook niet beweren dat iedereen in Europa tegen ons is. Ik ben er altijd zeer hartelijk ontvangen en ik heb er een heleboel boeiende mensen ontmoet. Als een minderheid ons dan wil haten, tja... Cruise: Voor mij zijn die allebei verbonden met intolerantie. Cruise: Niet in het minst. Mijn meningen zijn altijd al zeer uitgesproken geweest en ik ben ondertussen al twintig jaar lid van de kerk. Als iemand zo intolerant is dat hij problemen heeft met een Scientology-lid in een film, moet hij maar niet naar de bioscoop gaan. Daar lig ik echt niet van wakker. In de Verenigde Staten wordt Scientology erkend als een godsdienst. Laat Europese politici daar maar anders over denken, het zal mij worst wezen. Spielberg: Ik denk dat mensen hun persoonlijke geloof bevestigd zullen zien of net niet. Maar wat belangrijker is: ze zullen bang zijn, ze zullen onder hun stoeltjes duiken en ze zullen elkaar nadien kunnen vertellen over deze geweldige ervaring. We hebben deze film bewust niet laten eindigen in een kerk, een synagoge of een moskee. Copyright Der Spiegel. Vertaling en bewerking: Bram Van MoorhemWe hebben allemaal dezelfde vijanden: drugs, ongeletterdheid, misdaad. Daar moeten we samen tegen strijden.