Woensdag 20/1, 22.50 - Ned2

Volgende week viert Barack Obama zijn eerste jaar als Amerikaanse president en naar aanleiding daarvan zendt de VPRO Gekozen door het volk uit, een documentaire van HBO (die in de VS op het scherm kwam bij de eerste verjaardag van Obama's overwinning) waarin getoond wordt hoe de race naar het presidentschap verlopen is. Wat Gekozen door het volk zo speciaal maakt, is dat het niet gaat om een reconstructie gemaakt na de verkiezing, maar dat de documentaire echt een blik achter de schermen van de campagne zelf werpt. De makers zijn Obama en zijn entourage immers beginnen te filmen toen hij nog een gewone Amerikaanse senator was en zelfs nog niet eens bekend had gemaakt dat hij mee zou doen aan de Democratische voorverkiezingen. 'In de zomer van 2004 kreeg ik een telefoontje van mijn broer', zei Amy Rice, een van de producenten in een interview. 'Hij zei dat ik meteen moest zappen naar de verslaggeving van de Democratische Conventie, waar een jonge senator genaamd Barack Obama aan het speechen was. Mijn eerste gedachte was: 'wat een gekke naam'. Maar toen ik hem bezig zag, was ik meteen onder de indruk: ik had voor het eerst het gevoel dat hij een politicus was die in naam van mijn generatie sprak.'

Dus besloot Rice in 2006 om een documentaire te maken over de jonge politicus, een soort portret van een veelbelovende nieuwe ster aan het politieke firmament. Ze contacteerde Obama en hij ging ermee akkoord om haar en haar medewerkers de complete én exclusieve toegang te geven tot zijn - politieke - leven. Rice en co trokken 19 maanden lang mee op pad met het team Obama en filmden zo bijna stoemelings hoe hij uitgroeide van een nauwelijks bekende en schijnbaar kansloze presidentskandidaat tot de man die met zijn boodschap van hoop en verandering het hart stal van de meerderheid van de Amerikanen. Toen duidelijk werd dat ze geschiedenis aan het schrijven waren, begonnen sommige leden van Obama's team wel bezwaren te uiten tegen de constante aanwezigheid van de camera's, maar Rice kon bekomen dat de gedane beloften werden geheiligd. Zo werd het portret van het talent Obama plotseling een exclusieve blik achter de schermen van de meest tot de verbeelding sprekende verkiezing van de laatste decennia.

Wie Gekozen door het volk bekijkt in de veronderstelling een heel andere kant van Obama te leren kennen, zal echter van een kale kermis thuiskomen. Achter de schermen lijkt hij immers bijzonder goed op de man die hij voor de camera's is: welbespraakt, rationeel, beheerst en kalm in alle omstandigheden. Obama durft in besloten kring wel eens sarcastisch uit de hoek te komen, maar voor de rest is hij zo gracieus en zen dat je je soms afvraagt of de makers - die overduidelijke fans zijn - toch niet om de tuin werden geleid. Maar dat ontkennen ze met klem. 'Hij maakt gewoon geen fouten', zei Rice in een interview. 'Hoe hij zich in het openbaar gedraagt, is ook hoe hij is. Spijtig genoeg, zou ik bijna zeggen. Altijd je kalmte kunnen bewaren is natuurlijk een fantastische eigenschap voor een president, maar voor een filmmaker was het soms moeilijk. Dan ben je wel gediend met een beetje drama.' Er is echter één moment waarbij Obama wel even zijn zelfbeheersing verliest. In een van de laatste speeches tijdens zijn campagne heeft hij het over de dood van zijn grootmoeder, en daar laat hij heel even een traan. Rice was de enige die met haar camera dicht genoeg stond om dat duidelijk te registreren.

Stefaan Werbrouck