1 Tekens van leven lijkt me een ode aan het verdwijnende fenomeen van het stamcafé. Zijn we dat ontgroeid?
...

1 Tekens van leven lijkt me een ode aan het verdwijnende fenomeen van het stamcafé. Zijn we dat ontgroeid? Frederik Willem Daem: Vandaag zijn we op een andere manier met onze gezondheid bezig dan vroeger. Alcohol is niet langer iets onschuldigs of frivools. Maar ook zuiver economisch gezien is het stamcafé niet meer van deze tijd. Vandaag de dag wordt in eender welke branche een ondernemersmentaliteit verwacht. Een stamcafé daarentegen groeit spontaan en organisch. Je moet als uitbater dus bereid zijn je café vorm te laten geven door de bezoekers. Ik woon in Brussel en zelfs daar zijn er nog maar weinig kroegen waar niet over alles is nagedacht. Ze zien er bijvoorbeeld wel volks uit, maar dat is dan gewild volks. Daar hangen geen foto's van de stamgasten meer achter de toog. En die gasten sturen in de zomer ook geen kaartje meer vanuit Benidorm naar hun stamcafé, waar het met een punaise aan de muur wordt geprikt. 2 Zo'n stamcafé hielp toch ook veel eenzaamheid en psychische klachten voorkomen? Daem: Daar ben ik van overtuigd. In een stamcafé wordt de eenzaamheid collectief en draaglijk. De eenzame wordt omringd door andere eenzamen, waardoor die eenzaamheid des levens wordt. Vandaar dat ik vrees voor de toekomst van de recent heropende cafés. De regels gaan immers recht in tegen het fundament van het café, dat het een private ruimte is, maar tezelfdertijd ook een publieke. Je moet geen toegang betalen en je wordt met rust gelaten. Ik ken een paar cafés waar de traditionele rozenverkopers af en toe kort gaan tukken. Ze komen binnen, krijgen een glas water en mogen even de ogen dichtdoen. Dat zijn voor mij de schoonste van Brussel. Ook tooghangen is een essentie van op café gaan. Als je op voorhand moet reserveren en alleen nog mag praten met de mensen aan je eigen tafeltje, is de ware cafésfeer dood. 3 Welke raad zou je een nieuwe caféganger desalniettemin geven? Daem: Neem er je tijd voor, maak dat je geen andere verplichtingen hebt en hou er rekening mee dat je geen voormiddagen meer zult hebben. Ook heel belangrijk is geduld hebben en bereid zijn om te luisteren. Je moet een zekere laissez-fairementaliteit hebben, maar toch duidelijk weten in welke discussies je wilt meegaan en in welke niet. En het belangrijkste: van bier houden, natuurlijk, of van alcohol in het algemeen.