(Moskwood)
...

(Moskwood) dvd (1924) Eisenstein paste zijn revolutionaire concept van de 'intellectuele montage' - waarbij beelden die geen verband hebben symbolisch aan elkaar worden gelinkt - voor het eerst succesvol toe in dit werkstuk over een in 1912 bloedig onderdrukte staking. De meest besproken scène in dit visuele ideeënkunstwerk is die waarin de politie inbeukt op de stakende massa, waarbij Eisenstein er plots een shot van een afgeslachte stier tegenaan gooit. (1924) De bekendste Russische film aller tijden is dit bombastische heldendicht over de muiterij aan boord van een oorlogsschip dat in 1905 in de haven van Odessa aangemeerd lag. Onvergetelijke en vaak gekopieerde scène is de moordpartij op de trappen waarbij onschuldige burgers door tsaristische troepen worden afgeslacht, door Eisenstein briljant gemonteerd als een opzwepende symfonie van beelden. (1928) Een decennium na de Russische Revolutie bezingt Eisenstein de 'tien dagen die de wereld deden beven' en daar hadden Lenin en co wel wat voor over - zoals het Winterpaleis annexeren en Leningrad tijdelijk zonder stroom zetten. Pronkstuk uit deze hymne is de scène waarin een ophaalbrug wordt neergelaten, een toppunt van Eisensteins machinale montagestunts. (1929) Wat een ode aan de Russische boer en de collectieve staatsboerderij moest worden, blijkt een imponerend staaltje agitprop waarin de bureaucraten een flinke veeg uit de pan krijgen. Onverslijtbaar: de even gedurfde, bijna (homo)erotische sequensen met ejaculerende stieren, tuffende tractoren en boerinnen in extase. (1932) Met geld van schrijver Upton Sinclair, maar zonder scenario toog Eisenstein na zijn mislukte Hollywooddoortocht naar Mexico en draaide er deze nooit voltooide mijmering over het traditionele plattelandsleven. In 1979 monteerde zijn vriend Aleksandrov deze vertoonbare versie van het documentaire filmgedicht. (1938) Na het aborteren van De Weide van Bezjin wegens formalisme en het ontkennen van de klassenstrijd draaide Eisenstein zijn eerste geluidsfilm: een patriottisch epos over de 13e-eeuwse krijgsheer Aleksandr Nevski in wie de contouren van Stalin te bespeuren vallen. Monumentaal: de scène waarin de ridders te paard op de muziek van Sergei Prokofiev door het ijs zakken. (1944-1946) Oorspronkelijk zou dit epos over de 16e-eeuwse groothertog van Moskou die Rusland verenigde een trilogie worden, tot Stalin het tweede deel in de ban sloeg wegens te kritisch. Een grandioos, subliem gestileerd kostuumepos dat provocerend afsteekt tegen de soberheid van Stalins sociaalrealisme.