Breaking Bad: Voorbij de grens

28/12/11 om 13:19 - Bijgewerkt om 13:19

Bron: Knack Focus

Een midlifecrisis, terminale longkanker en 'crystal meth': dat zijn de ingrediënten van Breaking Bad, de nieuwe Amerikaanse dramareeks die Mad Men, The Wire en The Shield komt vervoegen in het lijstje 'topseries die hier veel te weinig aandacht krijgen'.

Breaking Bad - Seizoen 1.

Uit op dvd op 19/1 (Sony). Het derde seizoen is net van start gegaan op Prime.

Breaking Bad: Voorbij de grens

'Ik ben wakker.' Dat is de sleutelzin uit de eerste aflevering van Breaking Bad, de nieuwe Amerikaanse dramareeks die nu op dvd verschijnt. Ze komt uit de mond van Walter White, een leraar chemie die in een ver verleden nog bij baanbrekend onderzoek betrokken was, maar sinds jaren een sluimerend bestaan leidt samen met zijn vrouw en zoon. En wat heeft hem precies wakker geschud uit dat comateuze leven? Paradoxaal genoeg het nieuws dat hij - ondanks het feit dat hij nooit een sigaret heeft aangeraakt - aan terminale longkanker lijdt, een mare die hem bovendien meegedeeld wordt net op de dag van zijn vijftigste verjaardag.

In plaats van ergens stilletjes in een hoekje te gaan sterven, neemt Walter na dat doodsvonnis een drastisch besluit. Omdat zijn gezin na zijn heengaan van zijn lerarenpensioen nooit zal kunnen rondkomen, probeert hij voor het einde komt snel een extraatje bijeen te sparen. Hoe? Door zijn kennis van chemie te gebruiken om meta-amfetamine te produceren, een uiterst verslavende en erg winstgevende drug die je zelf kunt maken als je maar de goede producten bij elkaar zoekt en vooral weet in welke verhouding je die bij elkaar moet voegen. Samen met Jesse, een oud-leerling die net iets meer op de hoogte is van de lokale drugshandel, trekt Walter in een camper de woestijn van New Mexico in, om een lading 'crystal meth' te koken. En dan blijkt drugs maken toch iets moeilijker te zijn dan gedacht.

Van marihuana naar meth

Breaking Bad is bedacht door Vince Gilligan, een tv-scenarist die het klappen van de zweep leerde als schrijver van The X-Files. In interviews bij de start van de reeks liet hij niet na te vermelden dat hij het idee had gekregen toen hij nog voor The X-Files werkte, en dus lang voor Weeds - een komische reeks over een vrouw die na de dood van haar man in de marihuanahandel stapt - op tv kwam. Desalniettemin denk je bij het bekijken van Breaking Bad onwillekeurig aan die serie, want er zijn wel wat gelijkenissen. De meeste humor komt in beide reeksen bijvoorbeeld voort uit de onwennigheid van de twee hoofdpersonages in hun nieuwe job, de stunteligheid waarmee ze te werk gaan. En net zoals Nancy Botwin in Weeds al snel te maken krijgt met de meer ervaren dealers uit de regio, trekt Walter White - die dankzij zijn kennis van chemie veel betere 'crystal meth' kan maken dan de anderen - vlug de aandacht van de grote spelers in de markt.

Er zijn echter ook belangrijke verschillen tussen Weeds en Breaking Bad, en die kun je eigenlijk het best omschrijven door te verwijzen naar de drugs die centraal staan. Marihuana is als roesmiddel in de VS weliswaar illegaal, maar toch redelijk maatschappelijk aanvaard, terwijl 'crystal meth' een echte harddrug is, die verhandeld wordt door de grootste criminelen en het leven van de gebruikers verwoest. Terwijl Nancy Botwin in Weeds spacecake verkoopt aan de voornamelijk blanke inwoners van het stadje Agrestic, moet Walter White zich dus echt inlaten met de donkerste kanten van de drugshandel, de uitgemergelde junkies en de meedogenloze kartels.

Breaking Bad is dus veel donkerder dan het al bij al lichtvoetige Weeds, met een hoofdpersonage dat getekend door zijn ziekte alle morele bezwaren overboord moet gooien om zijn gezin te redden. Dat wordt al snel duidelijk als de eerste poging van Walter om 'crystal meth' te maken helemaal uit de hand loopt. Hij en zijn partner zitten plotseling met een gevangen genomen gangster opgescheept en moeten beslissen wat ze met hem zullen aanvangen. We zullen nog niet verklappen wat er precies gebeurt, maar die aflevering doet heel hard denken aan University, de briljante episode van The Sopranos waarin Tony tijdens een rondreisje met zijn dochter een verrader ontmoet en wurgt, of de pilootaflevering van The Shield, waarin Vic Mackey in koelen bloede een collega neerschiet. Het is het moment waarop je als kijker beseft dat de makers bereid zijn om alle conventies overboord te gooien.

Cinema op tv

In vergelijking met The Sopranos of The Shield gaat Breaking Bad zelfs nog een stapje verder. Terwijl je van maffiabaas Tony Soprano of de corrupte Vic Mackey wel kon verwachten dat ze niet al te koosjer zouden zijn, gaat het hier om een heel gewone man die geen vlieg kwaad zou doen, maar die onder de omstandigheden zijn grenzen verlegt. 'Breaking bad' is trouwens een Amerikaanse uitdrukking die betekent dat iemand van wie je het niet zou verwachten in de illegaliteit verzeilt. Wat het echter nog erger maakt, is dat Walter de 'crystal meth' niet alleen maakt om de toekomst van zijn gezin veilig stellen, maar ook om een egoïstische reden: dankzij zijn kennismaking met de wereld van de drugshandel krijgt hij zoals gezegd eindelijk weer het gevoel dat hij 'wakker is'. Breaking Bad gaat dus niet echt over de 'war on drugs' in de Verenigde Staten, of over de precaire situatie van de middenklasse in het land - al is het natuurlijk veelzeggend dat Walter zelfs voor zijn kankerdiagnose een tweede job moest aanvaarden om rond te komen. Dit is veeleer een gitzwart psychologisch drama over hoe ver een mens kan gaan als hij ontdekt dat 'het beter is om bang te zijn dan om helemaal niets te voelen', zoals Gilligan het in een interview verwoordde.

De reeks springt ook op een ander vlak in het oog, letterlijk en figuurlijk. Van bij de allereerste scène - met een broek die in de woestijn uit de lucht komt dwarrelen - is duidelijk dat in deze serie niet alleen hard is nagedacht over hoe het verhaal verteld wordt, maar ook hoe het in beeld wordt gebracht. De reeks is erg filmisch, in de zin dat er veel minder dan normaal in een tv-serie close-ups zijn. Bovendien wordt er heel vaak nauwelijks iets gezegd en spreken de beelden voor zich. De woestijnachtige landschappen van New Mexico, waar de reeks gedraaid wordt, groeien na verloop van tijd ook bijna uit tot een personage op zich, of tenminste toch tot een schitterend decor waarin de personages verloren kunnen lopen. The New York Times omschreef Breaking Bad daarom als 'een buitenlandse kunstfilm die zich afspeelt in het Zuid-Westen van Amerika', terwijl anderen verwezen naar de spaghettiwesterns van Sergio Leone en Fargo van de Coenbroers.

Dat zijn stevige referenties, en toch is Breaking Bad van de recente lading Amerikaanse kwaliteitsseries ( Mad Men, True Blood...) wellicht het onbekendst, zelfs in de Verenigde Staten, waar vooral de sexy reclamejongens en vampiers uit de twee voornoemde series met de meeste aandacht gaan lopen. Hier speelde alleen betaalzender Prime, dat sinds een paar weken het derde seizoen uitzendt, kort op de bal en bracht het Breaking Bad een paar maanden na de start in de VS op het scherm, maar voor de rest was de serie nog nergens te zien. Ook een dvd-release heeft heel lang op zich laten wachten. Om maar te zeggen hoe lang: het eerste seizoen van Breaking Bad telt slechts zeven afleveringen, omdat de opnames stopgezet moesten worden vanwege de schrijversstaking, een gebeurtenis die vandaag slechts een verre herinnering is.

Maar goed, nu komt Breaking Bad dus toch uit op dvd en kan elke liefhebber van Amerikaanse kwaliteitsreeksen genieten van wat USA Today met enige zin voor overdrijving omschreef als 'het beste wat er op televisie te zien was sinds het eerste seizoen van The Sopranos'. Bovendien zal het tweede seizoen van de reeks, dat wel de normale dertien afleveringen telt, nauwelijks enkele weken na het eerste in de winkel liggen, zodat mensen die na de eerste zeven 'shots' verslaafd zijn - en geloof ons, Breaking Bad is even verslavend als de 'crystal meth' van Walter - niet eens hoeven af te kicken.

Stefaan Werbrouck

Lees verder in Focus nr. 52 waarom Breaking Bad het Twin Peaks van de 21ste eeuw is.

Lees meer over:

Onze partners