Lazarus' 'Karamazow': gitzwart én guitig dankzij een spelerscast die stoomt van goesting en talent

27/04/16 om 09:00 - Bijgewerkt op 28/04/16 om 11:24

Bron: Knack Focus

Lazarus heeft een hart dat bonkt voor de Russische klassiekers. Ze zetten hun tanden in Dostojevski's De broers Karamazow, scheurden de knoert aan flarden en flansten die flarden aan elkaar tot een verbazingwekkend actueel, wervelend gespeeld verhaal over broederschap, vaderliefde, ware liefde én geloof...

Lazarus' 'Karamazow': gitzwart én guitig dankzij een spelerscast die stoomt van goesting en talent

© Raymond Mallentjer

The Play = Karamazow

Gezelschap = Lazarus

In een zin = Deze Karamazow is een feest om te beleven, je houdt er geen kater maar wél een krop in de keel aan over.

Hoogtepunt = De laatste scène - Koen De Graeve als Dmitri Karamazow vooraan op het toneel, gezeten aan een tafeltje met slechts een spotje op hem gericht - omdat die ingetogenheid zo voluit treft na al het speljolijt van de afgelopen twee uur.

Quote =

DMITRI

'U spreekt met een nobel man,

een zeer nobel persoon,

die heel wat zwijnerij heeft uitgestoken, akkoord,

maar die daarbij altijd nobel is gebleven,

diep van binnen, diep in zijn hart.

Godverdomme, ik krijg het niet gezegd!

Ik ben toch geen poëet.

Wat verlangen jullie eigenlijk van mij?

Dat is mijn kwelling,

dat ik slachtoffer ben van mijn eigen nobel-zijn.

Ik heb koppijn. Auw.

Kunnen we niet even iets drinken?

Want er is hier uitstekende champagne.

Nee zeker, dat is misschien wat ongepast?

Weet ge wat het is: zijn gezicht.

Die neus, zijn strot, die adamsappel,

die arrogantie van hem heel de tijd...

Jezus!

Nee, niet jezus,

Maar gewoon... dat cynisme. Walgelijk!

Kijk.

Ik was van plan om een kogel door mijn hoofd te jagen.

Ik kan mij niet beheersen.

Ik heb de mens vermoord

die mij nog op zijn arm heeft gedragen.

Ik heb van Grigori meer liefde gekregen in één jaar

dan van dat smerig zwijn van mijn vader in een heel leven.

En zo iemand maak ik...'

Meer info: www.lazarusvzw.be

'Staat de beer nog op zijn plaats? En de plant? En daar staat mijn gitaar en, oké, de scheidsrechterstoel staat ook op de juiste plaats', je ziet het Koen De Graeve denken. De spelers staan als wachtende ceremoniemeesters op het toneel terwijl het publiek binnenkomt. Alice Reijs en Ariane van Vliet lijken wat te keuvelen, Günther Lesage en Ryszard Turbiasz bespreken nog wat met Joris Van den Brande. Pieter Genard komt de scène iets later opgewandeld. En tussen al die drukte zie je De Graeve nog gauw alles checken voor de zaallichten doven en er een heus feest losbarst.

Delen

Hoe meer het decor oogt alsof het van de rommelmarkt komt, hoe groter de kans dat Lazarus op een allerminst rommelig spektakel zal trakteren.

Eerst letterlijk: alle acteurs verspreiden zich over de scène en zetten een grove groepsdans in. Het lijkt op een overgangsritueel. Van de buitenwereld naar het theater. Van het leven naar de dood. Van zoon naar vader. Van onschuldige ziel naar moordenaar. Het is een aftrap van jewelste voor een sappig spelersfeest op een scène die oogt alsof ze is vormgegeven met prullaria die de Lazaruskornuiten vonden na een avondje stappen en (aansluitend) een ochtendje wandelen op een rommelmarkt. Hoe meer het decor oogt alsof het van de rommelmarkt komt, hoe groter de kans dat Lazarus op een allerminst rommelig spektakel zal trakteren.

Dat blijkt ook nu weer. Op de achtergrond staan - over de volledige breedte van de scène - bij mekaar geschoven stoelen, tafeltjes, zetels, een kooi met een opgezette beer erin, een plant en een scheidsrechterstoel. Spullen die vaag refereren aan het Rusland van Fjodor Dostojevski en/of nodig zijn om het spel brandend te houden. En of de scène in vuur en vlam staat. Deze spelers verloren jaren geleden hun hart aan de Russische literatuur. En dat is een quasi onuitputtelijke inspiratiebron voor hun toneelwerk. Als Lazarus weer eens van plan is om een Russische klassieker tot een theaterstuk te vertimmeren, dan mogen zowel de liefhebbers van die klassiekers als de liefhebbers van rockend toneel overmatig beginnen te watertanden.

Delen

De kunst die Lazarus intussen uitstekend beheerst, is om de knoerten te comprimeren tot een theatervat vol explosieve zinnen die samen vlammende én hartverscheurende dialogen en monologen vormen. Heerlijk!

De kunst die Lazarus intussen uitstekend beheerst, is om die turven te comprimeren tot een theatervat vol explosieve zinnen die samen verschroeiende, hartverscheurende of doldwaze dialogen en monologen vormen. Daarbij komt nog dat de Lazarussen de planken bespelen aan een snelheid waar flitspalen tilt van zouden slaan én met een smakelijke mix van bittere ernst en dampende humor. De tragikomische oogopslagen van Koen De Graeve zijn legendarisch, de mimiek van Günther Lesage is evenveel waard als een goudmijn en met de raspende stem van Turbiasz kan een mens de raamkozijnen opschuren. Joris Van den Brande blinkt dan weer, net als Genard, uit in het doodernstig spelen met een toets deugnieterij in de ogen, in de stem of in de houding. Kortom, een cast vol spelers die hun lijf weten te bespelen als Mozart zijn piano. En deze kleppers weten ook wat samenspelen is. Én ze durven nog eens all the way gaan. Rook- en andere machines spuiten extra lagen in de voorstelling. Er wordt zelfs een geweldig filmpje (gefilmd op de manier waarmee toppers als Charlie Chaplin hun grappen inblikten) getoond dat perfect in het geheel past.

Om al die redenen is deze Karamazow een feest om te beleven. Je houdt er bovendien geen kater maar wél een krop aan over. Want sluw zijn ze ook, die bendeleden van Lazarus. De guitigheid wordt, tot slot, gitzwart. Ze wikkelen de plot - waarin Dmitri beschuldigd wordt van de moord op zijn vader, geld en vrouwen liggen aan de basis van het conflict - niet alleen perfect af. Ze tonen tegelijkertijd een rakende visie op de spartelende mens wiens geldzucht, geilheid, geloof en eigenwaan het samenleven verzieken. Dat inzicht besluipt je om je, tijdens de laatste scène, te bespringen zoals een beer zijn prooi vangt. Hebbes! Het is heerlijk ten prooi vallen aan deze bende sloebers.

Smaakmaker:

Els Van Steenberghe

Onze partners