'Als je niet gechoqueerd bent, heb ik mijn doel gemist'

29/11/06 om 00:00 - Bijgewerkt op 30/03/18 om 14:08

Na twintig jaar Hollywood is Paul Verhoeven weer in zijn heimat neergestreken. In 'Zwartboek' - een oorlogsthriller over collaboratie en verzet, gelardeerd met stevige porties seks en geweld - rijt hij littekens open en verkent hij morele grijszones. Wij vroegen ons af waar de maker van 'Turks Fruit', 'Soldaat van Oranje', 'RoboCop' en 'Basic Instinct' de mosterd dit keer haalde, en doken samen met hem onder in zijn dvd-archief en de filmgeschiedenis.

Soldaat van Oranje Paul Verhoeven, 1973

Paul Verhoeven: 'Dat men Zwartboek zou vergelijken met Soldaat van Oranje - de film waarmee ik indertijd toch internationaal ben doorgebroken - viel te verwachten, maar toch zie ik meer verschillen dan overeenkomsten. Beide films spelen zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog én er komen nazi's en verzetsstrijders in voor, maar dat is het zo ongeveer. Soldaat van Oranje is een picaresk drama dat vrij simpel en rechtlijnig in elkaar steekt: een schraal verhaaltje eigenlijk, over een student die naar Londen trekt en daar RAF-piloot wordt, en dat verder alleen maar dient om enkele spectaculaire en aangrijpende scènes aaneen te rijgen. Zwartboek is narratief veel complexer. Er is de hoofdverhaallijn van het Joodse meisje Rachel dat als cabaretzangeresje bij de Duitsers infilteert in opdracht van het verzet, maar daarnaast gaat het ook over de Jodenvervolging en de repressie, terwijl er ook politiek en sociaal commentaar in zit over toen en nu, naast een heel dubbelzinnig liefdesverhaal. Aan de oppervlakte is het meer een eigentijdse thriller dan een klassiek oorlogsdrama à la Soldaat van Oranje. En dat is iets wat ik duidelijk in Hollywood heb geleerd: méér nadruk leggen op het verhaal en een meer complexe vertelstructuur componeren waar verschillende levels in zitten. Hoewel ik heel blij ben dat ik daar heb mogen werken, had ik het er écht wel gezien. Het klimaat dat daar nu heerst doet me denken aan het aartsconservatisme en de regelneukerij die het Nederlandse filmklimaat bestierden in de jaren 80 en waarvoor ik toen ben gevlucht. Maar nu kan er niks meer in Hollywood: een blote borst tonen is al genoeg om door producenten te worden geblacklist en alles moet ook ziekelijk veel geld opbrengen en op doelpublieken worden gericht. Never say never, maar het deed toch érg veel deugd om weer eens in eigen land te werken.'
...

Verder lezen?

Lees elke maand gratis 3 artikelen

Ik registreer mij Ik ben al geregistreerd
of

Knack-abonnees hebben onbeperkt toegang tot alle artikelen van Knack

Ik neem een abonnement Ik ben al abonnee

Onze partners